De integrale bedevaart

Geloven en wandelen horen van oudsher bij elkaar. Alle religies kennen hun pelgrims.

In Utrecht is zondag een bezinningstocht langs oude én moderne religies.

„Midden in Utrecht waan je je even in Griekenland. Verscholen achter een zware houten deur aan de Springweg bevindt zich de kleine Grieks-orthodoxe kerk van de Verkondiging aan de Moeder Gods. In wat ooit de gymzaal was van een protestantse kleuterleidsteropleiding hangt nu het zware aroma van wierook. Heiligen kijken beschouwend op de bezoeker neer. Het schaarse licht valt over het gangpad met aan weerskanten houten stasides, de Griekse kerkstoelen. De grote houten iconostase scheidt het heiligdom van de kerkgangers.”

Een alinea uit het draaiboek van de ‘Zinwandeling’ die komende zondag in de Domstad wordt gehouden. De wandeling wordt georganiseerd door Blooming People, een Utrechts netwerk van mensen dat zich richt op zingeving door ontmoeting rondom maatschappelijke en levensbeschouwelijke thema’s. De Griekse kerk aan de Springweg is een van staties waar onderweg wordt stilgestaan.

Utrecht is rijk aan kerken. De stad wordt met recht de religieuze hoofdstad van Nederland genoemd. Midden in de oude stad wijst de Domtoren al eeuwen naar de hemel. De lokale aartsbisschoppen van de Rooms-Katholieke Kerk en de Oud-Katholieke Kerk beschouwen zich beiden als de rechtmatige opvolger van de heilige Willibrord (658-739), de eerste bisschop van de stad. En het landelijk kantoor van de Protestantse Kerk Nederland (PKN) is er gevestigd – in een voormalig ziekenhuis.

Het wordt niet zomaar een stadswandeling zondag. Maaike van der Ploeg en Charissa Bakema, medewerkers van Blooming People, hebben een kerkenpad uitgezet dat niet alleen langs geijkte religieuze plaatsen voert. De Zinwandeling is bedoeld als kennismaking met de brede variëteit van kerken, bewegingen en organisaties die in Utrecht op het terrein van zingeving actief zijn. De wandeling voert naar een oude mikwe, waar joden hun reinigingsrituelen uitvoerden, naar het gebouw van de Graalbeweging, een internationale vrouwengroepering die met spiritualiteit bezig is, en naar een Yoga- en Zen-centrum. Op die plaatsen staan vertegenwoordigers van de betreffende organisaties klaar om iets over hun werk te vertellen.

Maar de organisatoren van de Zinwandeling willen nog een laag dieper afsteken. Van der Ploeg, in het dagelijks leven medewerker bij de organisatie Youth for Christ: „We hebben voor onderweg allerlei opdrachten bedacht die mensen tot denken moeten aanzetten. De gidsen die meegaan vragen de deelnemers bij voorbeeld in stilte door een voormalige kloostertuin te lopen, waar bloemen en kruiden staan die op een of andere manier met Maria te maken hebben. Vooraf stellen we de mensen de vraag wat hún leven smaak geeft en wat ze eraan doen om te zorgen dat die smaak niet flauw wordt. Daar kunnen ze zich dan eerst in stilte op bezinnen en vervolgens met elkaar over spreken.”

In de Dom wordt een bezoek gebracht aan de stiltekapel, waar op 7 maart de dood wordt herdacht van Perpetua en Felicitas, twee martelaressen uit de vroege kerk. Daar kunnen de wandelaars zich bezinnen op de vraag wat voor hen dermate belangrijk is, dat ze er eventueel hun leven voor zouden willen geven. In het centrum ‘Zen onder de Dom’ kunnen de deelnemers vervolgens meedoen aan een boeddhistische stiltemeditatie.

Van der Ploeg: „We willen de wandelgroepen klein houden, maximaal twaalf personen, zodat men onderweg ook echt met elkaar in gesprek komt.”

Voor de kinderen heeft ze een apart programma. Uiteraard met het verhaal van de mantel van Sint-Maarten, symbolisch afgebeeld in het wapen van Utrecht, en met allerlei vragen en zoekopdrachten. „En in de speeltuin naast de joodse mikwe mogen de kinderen de handen van hun ouders wassen.” Als verwijzing naar het joodse reinigingsritueel.

De Zinwandeling is een van de vele activiteiten van Blooming People. Dit netwerk werd drie jaar geleden opgericht vanuit de Protestantse Gemeente Utrecht (PGU) als middel om de kerk zichtbaar te maken in de seculiere samenleving. Een van de initiators is Theo van Stuijvenberg (37), die doordeweeks de kost verdient met het opkopen en saneren van failliete bedrijven en bovendien actief is in het bestuur van de PGU.

Over het waarom van Blooming People zegt Van Stuijvenberg: „Vroeger was de kerk op allerlei manieren aanwezig in de samenleving; via gilden, ziekenhuizen, weeshuizen. Nu al die taken verzelfstandigd zijn, lijkt de kerk teruggebracht te zijn tot de zondagse eredienst. De Protestantse Gemeente van Utrecht telt 36.000 leden, maar dat zijn voornamelijk ouderen. Hun aantal loopt elk jaar met vijf procent terug. Jongeren zie je steeds minder in de kerk. Zij hebben vaak ook weinig religieus besef meer. Toch leven onder hen zinvragen. Met onze activiteiten willen we daarop inspelen, zonder ze direct naar de kerk te willen sturen. We zijn geen verkapte evangelisatiebeweging.”

Blooming People organiseert door het jaar heen de meest uiteenlopende activiteiten, waarvan een deel geen expliciet religieus karakter heeft, zoals debatavonden, themabijeenkomsten, gezamenlijk koken of filmavonden. Maar er wordt ook maandelijks een viering gehouden in de kapel van een Utrechts klooster. „Dan nodigen we geen theoloog uit die een preek komt houden, maar bekijken we bijvoorbeeld een film om het onderlinge gesprek op gang te brengen”, zegt Van Stuijvenberg. „Het onderlinge contact, daar gaat het ons in eerste instantie om.”

De afgelopen drie jaar bereikte de organisatie met haar activiteiten enkele honderden mensen. „We hebben geen strakke organisatie, we zijn geen vereniging met een bestuur, maar hebben bewust voor de vorm van een netwerk met alleen maar vrijwilligers gekozen”, zegt interim-manager en journalist Hans Valkenburg (37), die verantwoordelijk is voor de public relations van Blooming People. „Het is allemaal heel beweeglijk en dat past ook bij onze doelgroep. Aantallen doen er ook niet toe. We ondernemen allerlei activiteiten. Als ze niet aanslaan, bedenken we weer wat anders.”

Blooming People wil met haar activiteiten bereiken dat vooral jonge mensen zich weer bewust worden van de zin en betekenis van hun bestaan. „Het is geconcentreerd in de binnenstad, maar Truus met haar poedel is net zo welkom”, aldus Van Stuijvenberg. „Zelf behoren we tot de Generatie X, opgegroeid in de jaren zeventig en tachtig, die nog een band heeft met of althans een herinnering aan de collectiviteiten van de verzuilde samenleving.”

Maar Generatie Y, na 1980 geboren, is nog individualistischer dan zijn generatie, vervolgt hij. „Die leeft helemaal in het hier en nu, zoekt naar wat een kick geeft. Tegelijk moet je constateren dat deze generatie met een ethisch gat wordt geconfronteerd. Het ontbreekt aan maatschappelijke en morele kaders, die stabiliteit bieden. Dat is de situatie waarin de Wildersen nu hun kans grijpen.”

Valkenburg: „Onze activiteiten zijn erop gericht mensen weer met elkaar in contact te brengen en de dialoog te bevorderen. We verloochenen onze christelijke afkomst niet, maar we pretenderen niet de waarheid in pacht te hebben. Het maakt ons niet uit of mensen uiteindelijk voor het christendom, het boeddhisme of iets anders kiezen. Over het goddelijke valt uiteindelijk niets met zekerheid te zeggen, mensen moeten zelf hun keuze maken.”

Met de Zinwandeling sluit Blooming People aan bij een oude traditie. Pelgrimeren hoort vanouds bij jodendom, christendom en islam. Daarom lopen de wandelaars zondag over de Geertebrug, waar middeleeuwse pelgrims een toost uitbrachten op de goede afloop van hun reis, en langs het beeldje van de pelgrim met knapzak bij St.Jacobsgasthuis, waar men op weg naar Santiago de Compostela kon overnachten.

Als het zondag koud is, heeft het beeldje vast weer de rode das om die het afgelopen maandag droeg.

Kijk voor informatie en deelname op bloomingpeople.nl