...Zalm loopt een deukje op

De Nederlandsche Bank zuivert Gerrit Zalm van alle blaam.

Maar doordat de AFM het daar niet mee eens is, blijft hij bungelen.

Maandenlang moest Zalm erop wachten. De topman van ABN Amro werd door de twee toezichthouders op de financiële sector opnieuw onderzocht. De Nederlansche Bank en Autoriteit Financiële Markten (AFM) bekeken de betrouwbaarheid en deskundigheid van de oud-minister van Financiën.

Dit deden ze omdat hij een jaar lang financieel directeur was bij de failliete DSB Bank en nu topman is bij staatsbank ABN Amro. Overigens worden alle oud-bestuurders en commissarissen van DSB die nu nog een functie in de financiële wereld hebben opnieuw onderzocht door de AFM en de centrale bank.

Vooralsnog is alleen het onderzoek naar Zalm afgerond. Het onderzoek duurde ruim drie maanden en in die periode werd er bijna wekelijks gespeculeerd over de uitkomst. Erg ongemakkelijk voor de baas van een van de grootste banken van Nederland. De topman van een bank moet immers, zeker zo kort na een financiële crisis, van onbesproken gedrag zijn. Een voortgaande discussie over de integriteit van de topman schaadt zijn reputatie en die van de bank.

Zalm zal niet vrolijk zijn geworden van het eindoordeel van de onderzoekers. Want de onmacht van de toezichthouders om tot één conclusie te komen, leidt er nu toe dat de discussie over zijn persoon nog wel even aanhoudt. De conclusies van het onderzoek werden maandag bekendgemaakt door Michiel Scheltema, de jurist die door toenmalig minister van Financiën Wouter Bos gevraagd was om de uitkomst van beide onderzoeken te toetsen.

Het oordeel van de centrale bank is duidelijk. „Zalm voldoet aan de eisen van deskundigheid om het dagelijks beleid bij ABN Amro te bepalen en zijn betrouwbaarheid staat buiten twijfel.” Een betere conclusie van de belangrijkste toezichthouder op het bankwezen kun je niet krijgen. Maar die andere toezichthouder, de AFM, kwam tot de conclusie dat Zalm in zijn tijd bij DSB onvoldoende had gedaan om het tij bij de bank uit Wognum te keren en dat hij daarom zou moeten opstappen bij ABN Amro.

Uit het rapport van De Nederlandsche Bank blijkt dat zij juist opgelucht was toen Zalm financieel directeur werd bij DSB en bezorgd toen Zalm weer vertrok. De centrale bank maakte zich al tijden druk over de situatie bij DSB, over de bestuursstructuur waarbij eigenaar Dirk Scheringa ook topman was, de onevenwichtige kostenbeheersing, het verdienmodel dat op termijn niet meer zou werken. De centrale bank wilde bijna ingrijpen en stond eind 2007 op het punt een stille curator te benoemen. De benoeming van Zalm werd door de bank van president Nout Wellink als „een uitkomst” gezien, schrijft Scheltema in zijn verslag. Een stille curator heeft beperkte bevoegdheden en men dacht dat Zalm een „majeure impuls” kon geven aan DSB.

De VVD’er deed volgens de centrale bank veel goed. Tijdens zijn periode als financieel directeur werd er een aanmerkelijke kostenreductie gerealiseerd, werden de solvabiliteit en liquiditeit verbeterd en werden er stappen gezet om de strategie en het verdienmodel te wijzigen. Dat Zalm niet alles kon realiseren is ook een conclusie van de centrale bank. Maar Zalm gaf wel „prioriteit” aan de meest urgente problemen.

Geen vuiltje aan de lucht voor Zalm, zo lijkt het. Maar de conclusies van de AFM zijn heel anders. Volgens deze toezichthouder heeft Zalm onvoldoende oog gehad voor de reputatieschade en claims als gevolg van de verkoopmethoden van DSB. Hij heeft zich persoonlijk onvoldoende op de hoogte gesteld van de werkelijke kwaliteit van de dienstverlening van DSB en hij heeft onvoldoende tegenwicht geboden aan de twee andere bestuursleden van DSB, te weten eigenaar Scheringa en diens rechthand Hans van Goor.

Scheltema schrijft dat de werkwijze van Zalm – niet de confrontatie zoeken met Scheringa, maar hem proberen te overtuigen van de noodzaak tot veranderen – wel degelijk resultaat had. Bovendien kwam Zalm bij een bank met grote problemen en was zijn positie als financieel directeur door de bedrijfsstructuur zwakker dan bij andere instellingen. Het is dan ook de vraag in hoeverre Zalm binnen een jaar de zaken bij DSB beter op orde had kunnen krijgen.

In een reactie op het rapport schreef Zalm dat hij blij is dat hij nu een, ook voor hem persoonlijk, lastige periode afsluit. Maar is dat zo?

Dat Scheltema weinig heel laat van de werkwijze van de AFM en de conclusie van de centrale bank laat prevaleren, is positief voor Zalm. Ook de uitspraak van minister De Jager (Financiën, CDA) dat Zalm kan aanblijven bij ABN is een steun in de rug.

Maar wat blijft is dat na maandenlang gesteggel dit dossier nog steeds niet volledig gesloten is. Kamerleden roepen al dat Zalm niet kan blijven omdat hij niet onomstreden is.

Gerrit Zalm is vrijgesproken van blaam voor het DSB-debacle door de huidige minister van Financiën en de directe toezichthouder. Maar de commotie blijft. Een zure conclusie voor de man die niks moet hebben van alle gekrakeel rond zijn persoon.