Ruim 12 miljoen kiezers voor bijna 8.900 zetels

Ruim 12 miljoen kiesgerechtigden mogen vandaag stemmen voor bijna 8.900 raadszetels in 394 gemeenten. In acht gemeenten is wegens herindeling eerder gestemd, in diverse nog te vormen gemeenten zijn later dit jaar verkiezingen.

Sinds 1990 is de opkomst bij de raadsverkiezingen gemiddeld 60 procent. Onderzoeksbureau BMC verwacht vandaag een historisch lage opkomst van circa 45 procent. Vanochtend om half 11 had naar schatting 10 procent van de kiezers gestemd.

Vier jaar geleden was de PvdA de grote winnaar. Ze kreeg er 900 raadszetels bij, bijna een verdubbeling ten opzichte van 2002. Tot enkele weken geleden voorspelden de peilingen voor vandaag een halvering van de PvdA. De val van het kabinet is volgens diezelfde peilingen wel positief voor de sociaal-democraten. Toch lijkt een flink verlies onafwendbaar.

Het CDA deed het in 2006 slecht. De partij verloor toen 4 procent ten opzichte van 2002. Toch zou handhaving op het niveau van 2006 niet slecht zijn. De kiezer geeft namelijk vooral de christen-democraten de schuld van de kabinetsval. Mocht het CDA veel verliezen, dan kan de positie van partijleider Balkenende onder druk komen te staan.

Hoe de lokale partijen presteren, hangt af van de vraag hoeveel invloed de landelijke politieke perikelen hebben. Sinds 1994 behalen de lokale partijen gezamenlijk de meeste zetels. Nu het kabinet gevallen is, kunnen er twee dingen gebeuren: de kiezer is het ‘Haagse gedoe’ zat en kiest nog massaler lokaal, of hij laat zich leiden door de landelijke trend. In dat laatste geval is een verlies voor de lokale partijen waarschijnlijk.

Vier jaar geleden boekte ook de SP forse winst. Ze verdubbelde het aantal zetels ten opzichte van 2002. In twintig gemeenten trad de partij toe tot het college. De landelijke peilingen geven nu een halvering van het zeteltal voor de SP aan. Wegens de slechte prognoses voor SP en PvdA, voor de hand liggende partners in het stadsbestuur, is de kans op voortzetting van colleges met de SP gedaald.

Sterke winst wordt verwacht voor D66. Het aantal raadszetels voor die partij daalt sinds het tweede paarse kabinet (van 11 procent van de stemmen in 1994 tot minder dan 3 procent in 2006), maar de hernieuwde populariteit van de partij van Alexander Pechtold lijkt ook op lokaal niveau vruchten af te werpen.

Tot slot is er de komst van de PVV in Den Haag en Almere, die het daar waarschijnlijk goed zal doen. Dit kan de opmaat vormen voor landelijk succes in juni. In gemeenten waar de PVV niet deelneemt, kunnen Trots op Nederland en de VVD profiteren.

De eerste uitslagen worden even na 9 uur vanavond verwacht, als de eerste stemlokalen sluiten. Om half 10 geeft de NOS een eerste voorspelling van de uitslag.