En hem wacht veel kunst

Almere heeft voortdurend exposities, openingen en inauguraties, dit weekeinde nog één over het skaten.

Welkom in de stad waar steeds meer cultuur komt.

Zaterdag geopend in Almere: de nieuwe bibliotheek aan het Stadhuisplein. Zaterdag geopend in Almere: de stadsklok in het stadscentrum, een mozaïeken uurwerk met bankjes eromheen. Vrijdag geopend in Almere: een nieuwe expositieruimte in het wachtlokaal van NS-station Almere Muziekwijk.

Dat krijg je met een snel groeiende stad die nog geen 35 jaar oud is en waar niet alles al bestaat. En die in 2018 wel culturele hoofdstad van Europa wil worden. Steeds is er weer een nieuwe opening, een onthullinkje of een inauguratie.

Afgelopen week verkozen tot eerste stadscabaretier: Martijn Cornips (19). Vrijdag benoemd tot stadsschrijver: Stephan Sanders. Hij gaat een half jaar wonen in het nieuwe Schrijvershuis, in het nieuwe stadshart, en een boek schrijven over Almere. Misschien wel de eerste Grote Almeerse Roman. Een stadsdichter en stadsrapper had Almere al.

Welkom in Almere boven: een wereld van cultuur die is geschapen door, dankzij en met hulp van de gemeente, in het kader van stedelijke en maatschappelijke ontwikkeling.

Het zijn de rode graansiloflats van architect Liesbeth van der Pol in Almere Buiten. De speciale advertentieruimtes, ingebouwd boven de hoge winkelruiten in het shopparadijs van Rem Koolhaas. Het is de imposante schouwburg van twee beroemde Japanse architecten aan het Weerwater. Leuk weetje voor de toerist: de recreatieplas in het centrum heet Weerwater omdat het gebied eerst werd ingepolderd en toen weer afgegraven, om de rest van Almere op te kunnen hogen. Het werd ‘weer water’.

Maar er is ook een Almere beneden, met cultuur die spontaan is ontstaan. Te beginnen met de tienduizend jaar oude verkoolde hazelnootschillen, gevonden in de bodem van de jonge wijk Almere Poort. De prehistorische mens kreeg hier, op de plek waar nu weer kavels in de verkoop gaan, zijn belangrijkste proteïnen binnen. Bakker Bart liet zich door de vondst inspireren en creëerde het Almeers koekje, met hazelnootjes.

Almere beneden ervaar je ook goed met de ogen dicht. Wie blind een bus neemt naar Almere Haven en zijn oren openzet, komt voor zijn gevoel terecht in een Amsterdamse volkswijk. De buschauffeur en de mevrouw die de weg wijst hebben het accent dat in de hoofdstad zelf niet meer zo vaak klinkt.

Doe je ogen weer open in havencafé de Compagnie en je ziet olieverfschilderijen van driemasters en Amsterdamse grachten. Elders in de stad gesignaleerd: drogisterij ’t Amsterdammertje en café de Jordaaan, met drie a’s. Naar het buitenland toe presenteert Almere zich graag als deel van het Amsterdam Metropolitan Area: 31 procent van de Almeerders is geboren in Amsterdam.

„Het Amsterdamse volk komt hier graag winkelen”, zegt Rob Brouwer van chocoladebar Brouwer in Almere Haven. De winkel is ruim gesorteerd, net als de wijnbar, de ijssalon en de kaasbar om de hoek. Het publiek wil volgens Brouwer graag betalen voor de sfeer en extra kwaliteit. Het is hier gezelliger dan „in Stad”.

Intussen ontwikkelt de eigen Almeerse cultuur zich gestaag, bijvoorbeeld op de derde verdieping van poppodium de Meester in Almere Stad. Daar opent op vrijdagmiddag alweer een nieuwe expositie, over de lokale skatecultuur. Aan een muur hangt een serie versleten skateboards uit de jaren ’82-’85. Frank Griffioen (39), skater van het eerste uur en leverancier van enkele van de antieke stukken: „Je kon alles zelf verzinnen. Er was nog niks.” Griffioen bouwde schansen met pallets op de lege pleintjes in de stad.

Ondanks alle gemeentelijke initiatieven geeft Almere met 15 miljoen euro per jaar een stuk minder aan cultuur uit dan steden van een vergelijkbare grootte (Tilburg: 24 miljoen, Groningen: 30 miljoen). De stad heeft op het moment geen Centrum voor Beeldende Kunst, en de provincie, Flevoland, heeft geen kunstacademie.

Dat wordt gevoeld, zo blijkt in het Almeerse filiaal van Van Lanschot Bankiers achter het industrieterrein dat direct aan station Centrum ligt. In het mooie pand, ontworpen door alweer een beroemd architectenbureau (Inbo), hangt werk van de New Town Nomads, een groep van dertien (iets) oudere Almeerse kunstenaars. De expositie is georganiseerd door de stichting Kunststad Almere, die begin dit jaar werd opgericht uit onvrede over het culturele klimaat. „Onder Almeerse kunstenaars wordt het ontbreken van een eigen podium [...] pijnlijk gevoeld”, staat in de glanzende folder van zwart papier te lezen.

De stichting zoekt nu alternatieve expositieruimtes en trefpunten voor kunstenaars met hulp van het Almeerse bedrijfsleven. „Het is belangrijk voor de ontwikkeling van de stad”, zegt kunstenaar Agmon van der Veen, die 26 jaar in Almere woont en werkt. Op de doeken van de zeventiger staan verstrengelde lichamen.

Uit de koker van één van de bij de New Town Nomads betrokken kunstenaars komt ook Flevolands Vlijt: waterkleurige breiwerkjes waarmee tientallen bomen in Almere Haven onlangs werden aangekleed. Een soort collectieve stadsgraffiti: meer dan 250 Almeerders breiden mee. De stad kan meer van dit soort acties verwachten. Kunsthistoricus Ans van Berkum, tevens lid van Kunststad Almere, belooft de komst van een stadssafari, langs de zwarte markt en de sekszaakjes.

Gaat het goed komen met de Almeerse cultuur, die van boven en van beneden? In een stad waar mogelijk een partij in het bestuur komt die het geld liever aan veiligheid uitgeeft? Van Berkum: „Er is nergens zoveel behoefte aan kunst als in Almere. Als je het alleen maar hebt over hoe we gebouwen bouwen, dan heb je niets.”

Rectificaties / gerectificeerd

Correcties & aanvullingen

In het artikel ‘En hem wacht veel kunst’ over Almere (3 maart, pagina 5) stond dat de nieuwe bibliotheek op 27 februari openging. Dit gebeurt op 27 maart. De naast poppodium de Meester gelegen Digg’Out Gallery maakt geen onderdeel uit van de Meester.