Atoomvrije toekomst

Het voornemen van president Obama van Amerika om drastische nieuwe stappen te zetten richting nucleaire ontwapening heeft een beetje vertraging opgelopen. Maar dit voorjaar, een jaar nadat de president zijn visioen over een kernwapenvrije wereld ontvouwde tijdens een toespraak in Praag, zal het plan van Obama dan toch handen en voeten krijgen. Binnen enkele weken zal het Witte Huis de nieuwe strategie in de zogeheten Nuclear Posture Review presenteren.

Volgens de The New York Times koerst Obama aan op een grootscheepse en permanente inkrimping van de arsenalen. Duizenden kernkoppen zouden daarbij worden ontmanteld.

Ook Rusland lijkt mee te willen doen. Beide mogendheden zijn het, na jaren van frustraties over en weer door het unilaterale beleid van Bush en de recalcitrante politiek van Poetin, nu bijna eens over een nieuw strategisch kernwapenverdrag.

De Amerikaanse kernwapens in Europa zouden bij deze reductie betrokken kunnen worden, mede omdat deze atoomkoppen militair niet zoveel meer om het lijf hebben en vooral politieke betekenis hebben. Ontmanteling van de atoomdepots in Duitsland, Italië, Nederland, België en zelfs Turkije is primair een Amerikaanse aangelegenheid, waarop de Europese partners weinig invloed hebben.

Deze initiatieven van Obama kunnen alleen maar worden toegejuicht. Het huidige concept van nucleaire afschrikking en evenwicht, dat stamt uit de Koude Oorlog toen er twee machtsblokken tegenover elkaar stonden, is niet meer van deze tijd. De proliferatie van kernwapens naar wispelturiger landen als Noord-Korea en Iran eist een flexibeler antwoord. Vandaar dat het Witte Huis zich, ondanks pressie uit de progressieve hoek van Obama’s Democratische Partij, vermoedelijk niet zal binden aan de belofte dat de Verenigde Staten nooit als eerste kernwapens zullen gebruiken.

Datzelfde geldt voor de verdediging tegen biologische en chemische wapensystemen. Daarom worden in het concept dat nu in de steigers staat, conventionele wapens juist van groter belang. De technologie is intussen zo ver voortgeschreden dat niet-nucleaire wapens een antwoord kunnen worden op nucleaire arsenalen en zeker ook op de chemische en biologische massavernietigingswapens.

In de nieuwe strategie van Obama lijkt de conventionele Prompt Global Strike, die evenveel slagkracht moet hebben als de vroegere atomaire First Strike, cruciaal te worden.

Afschrikking blijft zo een elementair onderdeel van het Amerikaanse defensiestrategie, zij het dat die niet langer louter nucleair zal zijn. De grens tussen de klassieke kernbommen en de moderne conventionele wapensystemen wordt daarmee diffuser. Die vervaging is niet zonder risico. Een nieuwe wapenwedloop op conventionele grondslag dreigt. Maar die zou zich ook zonder het nucleaire reductieplan van Obama kunnen aandienen. De cynicus zou zeggen: de Amerikaanse president levert half werk. Maar half werk is altijd te prefereren boven geen werk.