Red in de geest van Koos Polak

Nog een keer Griekenland. Kunnen de eurolanden het bankroet van Griekenland afwenden of moet de reddingsbrigade van het Internationale Monetaire Fonds opgepiept worden?

Het IMF bestaat om landen met ernstige financiële problemen te hulp te komen. Met een combinatie van aanpassingsmaatregelen en leningen verleent het IMF bijstand om de economie van een land weer gezond te maken. Die cocktail van bezuinigen en krediet is in de loop der jaren in tientallen landen toegepast. Het recept is ontwikkeld door Jacques (‘Koos’) Polak, een Nederlandse econoom die zijn leven lang bij het IMF heeft gewerkt.

Ga even mee 66 jaar terug in de tijd. Zomer 1944, de geallieerden zijn zojuist geland in Normandië. In het statige hotel Mount Washington, gelegen in het buurtschap Bretton Woods in New Hampshire, komen vertegenwoordigers van 44 landen bijeen voor de ‘Monetaire conferentie van de Verenigde Naties’. Onder leiding van de Britse econoom John Maynard Keynes en de Amerikaanse onderminister van Financiën Harry Dexter White wordt daar de blauwdruk opgesteld voor het naoorlogse internationale economische en monetaire stelsel.

Het streven is wederopbouw van verwoeste economieën na de oorlog en voorkoming dat zich een herhaling van de Grote Depressie zou voordoen. Daartoe werden de Wereldbank en het IMF opgericht. Het IMF kreeg toezicht op het internationale monetaire stelsel met de dollar als anker. Landen konden hun wisselkoersen aanpassen ten opzichte van de dollar, de dollar was gegarandeerd door het Amerikaanse goud. Tegen een vaste prijs konden dollars in goud worden omgewisseld.

Dit goud-dollarstelsel van Bretton Woods hield stand tot 1971, toen president Nixon het goudloket dicht gooide.

Koos Polak was als lid van de Nederlandse delegatie aanwezig in Bretton Woods. Vanaf 1947 werkte Polak bij het IMF. Als directeur van de research-afdeling ontwikkelde hij de criteria voor IMF-steun. Hij werkte aan de mechanismen voor de aanpassing van wisselkoersen en bedacht de special drawing rights, het kunstmatige geld van het IMF waarvan men begin jaren zeventig hoopte dat het de dollar als ankermunt zou vervangen. Later was hij namens Nederland bestuurder van het Fonds.

Polak was de laatste overlevende van de conferentie van Bretton Woods. Vorige week , op 95-jarige leeftijd, is hij overleden. De directeur van het IMF, Dominique Strauss-Kahn, noemde hem „een icoon in de lange geschiedenis van het IMF”. Als eerbetoon zou Europa het IMF-model van Polak in Griekenland moeten inzetten.

Roel Janssen