Iedereen curator op het web

Dankzij internet lijken galeries steeds minder nodig: op het web kun je ook kunst tentoonstellen.

Maar uiteindelijk wil je een kunstwerk in het echt zien.

Door services als Blogspot, YouTube en fotosite Flickr heeft elke creatieveling een wereldwijd podium. Was je vroeger als beginnend kunstenaar voor publiciteit afhankelijk van een expositie in een buurthuis, nu zet je je werk gewoon online. Niet dat je dan de enige bent. Elke dag komen er drie miljoen Flickr-foto’s bij. En op YouTube uploaden gebruikers elke minuut 24 uur aan video. Door internet is democratisering van de kunst wel gelukt. Maar hoe krijg je als kunstenaar aandacht? En hoe vind je als liefhebber kunst die je kan bekoren? Het antwoord op beide vragen: kunstbloggers. Zij linken als curators naar online-hoogtepunten.

Zoals Jason Kottke. Deze New Yorker komt rond van verwijzen naar interessante kunst- en wetenschapsites. Naar een geschilderde tijdlijn van Frank Zappa’s carrière en Mexicaanse modderballen, maar ook naar werk van oude meesters. En dat sinds 1998. In de eerste artikelen die The New York Times over het fenomeen bloggen publiceerde, werd hij al genoemd. Omdat Kottke beschikt over een uitzonderlijke smaak en een groot netwerk van lezers die hem tips sturen, is zijn blog goed voor anderhalf miljoen pageviews per maand. Bezoekers hoeven niet zelf te speuren naar kunst, dat doet Kottke voor hen. Hij is hun persoonlijke curator.

Kottke was er vroeg bij. Inmiddels is bloggen gemeengoed. Het web telt meer dan 133 miljoen blogs. Dagelijks komen daar nieuwe kunst- en cultuurblogs bij. Zoals de Amsterdamse initiatieven ‘hard // hoofd’ en smileinyourface.com. Het cultureel-georiënteerde blognetwerk Tumblr zag het aantal berichten vanaf oktober 2009 verdubbelen en heeft 3,5 miljoen gebruikers. Fijn dat je als kunstblogger zo goed pareltjes kunt vinden, maar zorg ook maar dat je zélf gevonden wordt.

Dat is de Belgisch-Nederlandse ontwerper Mick van Meelen gelukt. In juni 2009 begon hij met de ‘onlinegalerie’ wonderingmick.com. „Ik heb voor een niche gekozen om me te onderscheiden”, vertelt Van Meelen. Wanneer je zijn blog opent, staren tientallen bijzondere mensen je aan. Sommigen hebben een gewei. Anderen staan onder een douche. Van Meelen: „Al die gezichten maken het persoonlijk, er gaat een sterke aantrekkingskracht van uit. Daarnaast blog ik veel over dode dieren.” Elke dag struint Van Meelen voor zijn 600 lezers urenlang 400 websites en portfolio’s af. Soms vindt hij niets wat goed genoeg is. „Door de overvloed op het web gaat bloggen vooral om de kunst van het weglaten.” Dat doet hij met succes. Na zes maanden bloggen won hij tot zijn verbazing een Dutch Bloggie voor ‘beste cultuurblog’.

Van Meelen krijgt geregeld bedankmailtjes van kunstenaars die hij heeft besproken. Logisch, voor de kunstenaar is het gratis publiciteit die ook nog eens lang doorwerkt. Want hoe meer een site door populaire sites gelinkt wordt, des te hoger deze in zoekresultaten van Google komt. „Links zijn de valuta van het internet”, aldus de New Yorkse internetexpert Fred Wilson. Maar hebben deze bloggers inmiddels ook invloed op de ‘offlinekunstwereld’? Natuurlijk, hoe meer onlinefans een kunstenaar heeft, des te bekender hij of zij is. Maar volgen kunstcritici ook kunstblogs?

Kunsthistorica Pietje Tegenbosch was jarenlang curator van de kunstcollectie van ABN Amro en heeft nu een eigen galerie op de Amsterdamse Bloemgracht. Zij kijkt alleen naar blogs als ze ‘op een concreet spoor wordt gezet’. „Als contacten uit het galeriecircuit een kunstblog aanbevelen, ga ik even kijken.” Maar Tegenbosch heeft geen blogs die ze elke dag bezoekt. Deels uit tijdgebrek, deels omdat er al zoveel te zien is.

Tegenbosch denkt wel dat kunstblogs potentieel hebben. „Ik begrijp dat er online behoefte is aan bemiddeling.” Ze kent alleen geen bloggers die als een traditionele curator te werk gaan. „De selectie van Wondering Mick is naar galeriestandaarden veel te losjes. Dan weer commercieel, dan weer obscuur. Het is van alles door elkaar.” Tegenbosch ziet liever dat bloggers zich richten op een heel specifiek genre en daar meer duiding aan geven: „Voor mij geldt dat heldere differentiatie en specialisatie prettig is om je een weg te banen door het enorme aanbod. Dan kost het niet zo veel tijd om iets van je gading te vinden.”

Mick van Meelen begint binnenkort een eigen galerie. In Groot-Brittannië, net onder Londen. Ook voor zijn ‘echte’ galerie gebruikt hij een breed selectiecriterium. Namelijk werk van Belgische en Nederlandse kunstenaars. Het verbaast Tegenbosch niet dat Van Meelen voor een fysieke ruimte gaat. „Het publiek heeft uiteindelijk toch de behoefte werk in het echt te zien, dus dan moet je teruggrijpen op het klassieke idee van een tentoonstelling.”

„Hopelijk weet ik voor die tijd ook genoeg Britse lezers te trekken”, zegt van Meelen, „want dan wordt het een druk openingsfeestje.”