'Zaak van Serviërs was rechtvaardig'

Na vier maanden absentie verdedigde Karadzic zich voor het Joegoslavië-tribunaal. „Buitenlandse invloeden” kregen de schuld voor de oorlog.

Radovan Karadzic trekt zijn stropdas recht en neemt een slok water uit de plastic beker. „Ik sta hier voor u niet alleen om mijn sterfelijke zelf te verdedigen”, zegt hij tegen de rechters van het Joegoslavië-tribunaal, „maar ook om de grootheid van een klein land te verdedigen dat vijf eeuwen lang heeft geleden”.

De voormalig leider van de Bosnische Serviërs oogt strijdvaardig. Vijf voor negen arriveert hij in de rechtszaal. Door het kogelwerend glas begroet hij zijn nicht die op de eerste rij van de publieke tribune zit. Ze lachen en wisselen handkusjes. Hij doet zijn eigen oordopjes in – de zwarte koptelefoon van het VN-hof geeft hem teveel het imago van een oorlogsmisdadiger, vindt hij. Daarna gaan zijn handen een paar keer door zijn grijze haar en ordent hij het stapeltje papier dat voor hem ligt. Zijn openingstoespraak. Tien centimeter dik – getikte vellen met af en toe een aantekening.

In de rechtszaal staat Karadzic er alleen voor, maar hij wordt geadviseerd door een team internationale topjuristen, geleid door de Amerikaanse advocaat Peter Robinson en de Nederlandse jurist Marko Sladojevic. Beide zijn aanwezig in de rechtszaal en overleggen voor het begin van het proces intensief met Karadzic.

Na een intermezzo van vier maanden is vanmorgen zijn rechtszaak hervat. De 64-jarige is aangeklaagd voor volkerenmoord, oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid. De oorlog in Bosnië (1992-1995) is volgens Karadzic uitgebroken omdat de moslims „100 procent macht” wilden in Bosnië-Herzegovina. „De zaak van de Bosnische Serviërs was rechtvaardig en heilig.”

Karadzic begon zijn openingstoespraak met een historische en politieke verhandeling over het conflict in de Balkan. De Bosnische Serviërs waren volgens hem tot tal van compromissen bereid om oorlog in Bosnië te voorkomen, maar de moslims wilden geen enkel akkoord aanvaardden. Volgens Karadzic hadden de moslims, de grootste bevolkingsgroep in Bosnië, een houding van: „de Serviërs zijn hier slechts gasten”.

Het waren buitenlandse invloeden die Joegoslavië wilden opdelen en daardoor „schuldig” zijn aan het conflict, aldus Karadzic. Hij hekelde daarbij met name de opstelling van Duitsers, die snel de onafhankelijk van Kroatië erkenden. „Dat wakkerde de oorlog aan”, aldus Karadzic.

In november hield aanklager Alan Tieger zijn openingsverklaring. Volgens Karadzic is hij „blind voor de oorlogspropaganda van de moslims” en is „de aanklacht door de NAVO geconcipieerd”.

Karadzic herhaalde dat de Amerikaanse diplomaat Richard Holbrooke hem immuniteit heeft aangeboden tijdens de vredesbespreking. Karadzic toonde een video waarop oud-hoofdaanklager Carla del Ponte over deze afspraak zei: „ik krijg het bewijs dat het waar is”. Maar ook al zou deze afspraak – die door Holbrooke wordt betwist – bestaan, dan heeft hij geen rechtsgeldigheid voor het VN-hof, zo hebben de rechters gevonnist.

Karadzic was in november de grote afwezige bij zijn proces – hij vindt dat hij te weinig tijd heeft gehad om zich voor te bereiden. Om deze impasse te doorbreken werd na de openingsverklaring van Tieger besloten om Karadzic een advocaat toe te wijzen. Tegelijkertijd werd het proces tot vandaag opgeschort om de verdachte extra tijd te geven zich voor te bereiden. En om de toegewezen advocaat, de Brit Richard Harvey, de tijd te geven om zich het dossier van 1,7 miljoen pagina’s eigen te maken. Harvey zat vanmorgen schuin achter Karadzic en wordt volledig genegeerd door zijn ‘cliënt’. Hij gaat Karadzic in de rechtszaal vertegenwoordigen wanneer de verdachte niet komt opdagen.

Karadzic heeft bezwaar tegen de benoeming van de Britse advocaat, aangetekend, maar volgens de Beroepsrechters maakt het obstructieve gedrag van Karadzic de toewijzing in het belang van de rechtsgang onvermijdelijk. Voorzittend rechter de Koreaan O-Gon Kwon zei vanmorgen dat morgen, na de openingstoespraak van Karadzic, zal worden bepaald hoe de werkzaamheden van Harvey concreet worden ingevuld.

Karadzic heeft gevraagd om het proces, na zijn openingstoespraak, opnieuw uit te stellen. Volgens de planning beginnen de aanklagers dan met de onderbouwing van hun aanklacht, daarvoor worden ruim vierhonderd getuigen opgeroepen. Karadzic mag die getuigen aan een kruisverhoor onderwerpen, maar hij wil meer tijd om zich daarop voor te bereiden.

Vorige week werd bekend dat de rechters hem die tijd niet gunnen. Tegen deze beslissing tekende Karadzic vanmorgen beroep aan, ook met de argumentatie dat hij de afgelopen maanden slechts over één assistent kon beschikken. Karadzic tekende, met succes, beroep aan tegen deze beslissing van de griffie. De president van het Hof, Patrick Robinson, besloot drie weken geleden dat Karadzic in de aanloop naar zijn proces over acht en tijdens het proces over vijf medewerkers moet kunnen beschikken. Maar de rechters O-Gon Kwon, de Brit Howard Morrison en Melville Baird uit Trinidad en Tobago zagen hierin geen aanleiding om het proces uit te stellen. „Ik hoop dat de beroepsrechters mij wel een eerlijke kans geven om mij goed te verdedigen”, zei Karadzic vanmorgen.

Volg de zitting morgen vanaf 9 uur live op www.icty.org