Na 170 jaar spanning was een ontlading onvermijdelijk

Bijna 170 jaar groeide de spanning in de zeebodem voor de kust van de regio Maule. Zaterdagochtend begaf de breuklijn het, met een aardbeving van 8,8 op de schaal van Richter als gevolg.

Geologen wisten dat deze ramp onvermijdelijk was. Ten zuiden en ten noorden van Maule had de onder Zuid- Amerika omlaag schuivende oceaanbodem in 1922 en 1960 zijn tol al geëist, met enkele van de zwaarste aardbevingen uit de geschiedenis. Het deel van de breuklijn voor de kust van Chili dat zaterdag losschoot, lag er precies tussenin.

In een wetenschappelijke publicatie waarschuwden Franse en Chileense aardwetenschappers twee jaar geleden al dat het relatieve gebrek aan recente zware bevingen in deze zone een schok van meer dan 8 op de schaal van Richter zou opleveren. De aardbevingen uit 1922 en 1960 veroorzaakten vloedgolven die slachtoffers eisten tot in Hawaii en Japan. Dat de gevolgen aan de andere kant van de oceaan dit keer minder waren, had er waarschijnlijk mee te maken dat de beving plaatshad op een diepte van 35 kilometer, ruim drie keer zo diep als de vernietigende aardbeving voor de kust van Sumatra in 2004.

Ondiepe aardbevingen hebben doorgaans meer gevolgen aan het oppervlak, omdat de aardverschuiving dan een directe uitwerking heeft. Bij diepere bevingen kan het bovenliggende deel van de aardkorst een deel van de schok absorberen, wat minder grote vloedgolven oplevert en minder schade aan gebouwen. De aardbeving met een magnitude van 7 op de schaal van Richter die vorige maand Haïti trof was veel ondieper dan de Chileense beving.

„Ik schat dat het bovenste deel van de zeebodem vertikaal met niet meer dan een meter is verschoven”, zegt geofysicus Rob Govers (Universiteit Utrecht). „Die geringe verschuiving kan verklaren waarom de vloedgolf die door deze aardbeving is opgewekt aan de andere kant van de oceaan geen heel grote gevolgen heeft gehad.”

Vervolg Aardbeving: pagina 5

Oceaanbodem schuift onder het continent

De aardbeving voor de kust van Chili is het gevolg van het losschieten van twee tektonische platen: enorme stukken continent of zeebodem die zich met centimeters per jaar voortbewegen op gesmolten gesteente, dieper in de aarde. Voor de kust van Chili schuift de bodem van de Stille Oceaan (de Nazca-plaat) naar het oosten onder het Zuid-Amerikaanse continent (Zuid-Amerikaanse plaat). De Nazca-plaat en de Zuid-Amerikaanse plaat bewegen hier met een hoge snelheid van 8 cm per jaar naar elkaar toe, maar dat gebeurt niet continu.

In het wetenschappelijk tijdschrift Physics of the Earth and Planetary Interiors schreven Franse en Chileense aardwetenschappers in 2008 over een ‘seismisch gat’ in het kustgebied tussen de Chileense plaatsen Concepción en Constitución. GPS-metingen aan land toonden aan dat het kustgebied van Chili in deze zone met acht cm naar het oosten geduwd wordt. „Zolang er geen aardbeving optreedt zitten de zeebodem en het continent als het ware aan elkaar verlijmd”, zegt Govers. „Daarom kun je de oostwaartse beweging van de oceaanbodem ook meten op het continent.”

De Franse en Chileense seismologen voorspellen in hun studie een aardschok met een aardverschuiving van tien meter, een afstand die in de buurt komt van de verplaatsing van 7,5 meter die volgens de Amerikaanse geologische dienst werkelijk plaatshad bij de beving van zaterdagmorgen.