Kramer moet het doen met slechts 1 keer goud

Schaatser Sven Kramer ging naar de Winterspelen met als doel drie keer goud.

Het werd één keer goud en een bronzen medaille op de ploegachtervolging.

Drie keer goud, met minder nam hij geen genoegen. Buitenlandse media- en marketingcampagnes lagen uitgewerkt klaar. Sven Kramer (23) zou de ster van de Spelen worden. Hij hoefde alleen nog even de verwachtingen – van pers, publiek, zijn naaste omgeving en hemzelf – waar te maken. De beste schaatser ter wereld slaagde daar niet in. Hij verlaat Vancouver met ‘slechts’ een olympisch titel op de vijf kilometer en brons op de ploegachtervolging, waarop Nederland zaterdag in de troostfinale Noorwegen versloeg. Dezelfde oogst als Lindsey Vonn, de Amerikaanse skikampioen die wel even drie gouden plakken zou ophalen.

Vonn zei na afloop dat er te veel van haar was verwacht en dat ze tevreden terugkeek op Vancouver. Voor Kramer is daarvan geen sprake. „Godverdomme, die klootzak stuurt me de verkeerde baan in”, veroordeelde hij coach Gerard Kemkers direct na zijn diskwalificatie op de tien kilometer. In de kleedkamer sneuvelde een klok. Het roofdier Kramer reageert primair. Alles wat hij er later over zei, is politiek. Geen onrust, ploegachtervolging voorbereiden, seizoen afmaken. Maar na het drama in de kwartfinale tegen Amerika – waar de Nederlandse ploeg door onduidelijke afspraken en ernstige miscommunicatie een ‘zekere’ gouden medaille verspeelde – kwam de stoom bij Kramer uit de oren. Al bleef hij tegenover de pers uiterlijk ook nu weer bewonderenswaardig netjes.

Bondscoach Wopke de Vegt slaagde er na maandenlang gerommel niet in een collectief op het ijs te brengen. Nederland reed dit seizoen geen enkele keer in de olympische samenstelling. Met als gevolg dat het grootste schaatsland ter wereld het goud verspeelde en de eerste plaats in het klassement met schaatsmedailles moest laten aan Zuid-Korea, dat naast drie keer goud ook twee keer zilver scoorde. Nederland haalde – met drie gouden, één zilveren en drie bronzen plakken – twee medailles minder dan in Turijn in 2006. Tegenover positieve verrassingen – goud voor Mark Tuitert en Ireen Wüst op de 1.500 meter, zilver voor Annette Gerritsen en brons voor Laurine van Riessen op de 1.000 meter – stond de teleurstelling van Kramer.

De TVM-kopman kan zichzelf niets verwijten. Zonder enige concessie of compromis trainde hij de afgelopen vier jaar voor één doel. Hij durfde dat doel, on-Nederlands, al in een vroeg stadium te benoemen. „Ik wil de beste schaatser aller tijden worden”, zei hij in het najaar van 2008.

Drie keer goud in Vancouver moest mogelijk zijn, en wie weet wel vier. Op de allroundtoernooien won hij de hele olympische cyclus alles, op ‘zijn’ vijf en tien kilometer kwam hij met ongeslagen reeksen van respectievelijk 21 en 18 races naar de Spelen. Ondanks de immense druk bleef hij ook in zijn eerste olympische race, de vijf kilometer, onkwetsbaar. Zelfs voor de lastigst denkbare loting (als eerste van de favorieten) of een olympische verrassing als de Zuid-Koreaan Lee Seung-Hoon.

Na een ingecalculeerde misser op de 1.500 meter, een afstand waarop hij het spoor bijster lijkt, volgde onverstoorbaar een grote race op de tien kilometer. Technisch en qua wilskracht de meester op zijn best. Zelfs na de blunder van zijn coach. Op de achtervolging leek hij zijn ploeg langs de Amerikanen te sleuren, totdat Mark Tuitert riep dat hij Jan Blokhuijsen moest duwen.

Of veroorzaakte Kramer zelf onrust door te snel op kop te komen? Hoe het ook zij, de volgende dag denderde Kramer met Tuitert en Blokhuijsen op de bagagedrager uiterlijk onverstoorbaar naar een olympisch record en de bronzen medaille. „Sven is en blijft gewoon de beste schaatser sinds Eric Heiden”, zegt Peter Mueller, privécoach van zijn Noorse rivaal Håvard Bøkko, die zich met één keer brons (1.500 meter) tevreden moest stellen.

Als zijn kwetsbare rug het houdt, kan Kramer zeker tot en met Sotsji 2014 mee. Nieuwe impulsen kan hij wellicht halen uit wielerwedstrijden in de zomer. Een andere coach? Kemkers stond al voor de Spelen onder druk bij TVM, dat de laatste twee jaar in de breedte steeds minder goed presteert. In Vancouver bewees hij toch weer zijn vakmanschap, met Kramer en Ireen Wüst (goud op de 1.500 meter). Afrekenen op één fatale beslissing is onzinnig. Maar de primaire reactie van Kramer („die klootzak”) blijft veelzeggend.