Jihad en pampers in Brusselse buitenwijk

Als Belgian suicide bomber haalde Muriel Degauque vier jaar geleden de voorpagina’s.

Hoe zij tot die daad kwam heeft journalist Chris de Stoop overtuigend achterhaald.

Als Belgian suicide bomber haalde Muriel Degauque vier jaar geleden heel wat voorpagina’s. Geboren in Charleroi en katholiek opgevoed. Bekeerd tot moslim. Overleden in Irak, toen ze een zelfmoordaanslag pleegde op Amerikaanse soldaten. Degauque (38) was waarschijnlijk de eerste westerse vrouw die dat deed.

Het was de tijd waarin kranten volstonden over terreurnetwerken, over ‘moslimcellen’ die ‘faciliteerden’ en ‘rekruteerden’. De conclusie lag voor de hand: Degauque moest terecht zijn gekomen in de kluwen van een Belgische tak van Al-Qaida.

Het werkelijke verhaal is anders, blijkt nu. De Belgische journalist Chris de Stoop schreef een indrukwekkend boek over Degauque en haar omgeving, Vrede zij met u, zuster. Vrome moslims? Ja. Maar Al-Qaida? Nee. Met haar man reist Muriel Degauque op goed geluk naar Syrië. Ze zoeken wanhopig, maar vinden er niemand die hen wil rekruteren. Daarom rijden ze uiteindelijk zelf maar naar Irak. In hun eigen Mercedes. ‘Doe-het-zelf-terroristen’ doopt Chris de Stoop hen.

Het boek begint met een verantwoording, waarin de schrijver verklaart enkele namen veranderd te hebben. Verder is het ‘een zo zorgvuldig mogelijke reconstructie van een waargebeurd verhaal’. Het is goed dat hij dat vooraf duidelijk maakt, want Vrede zij met u, zuster leest zo vlot dat je gemakkelijk zou vergeten dat het non-fictie is, en geen roman.

Net als bij een roman ontwikkel je als lezer iets van sympathie voor de hoofdpersonen, hoe anders hun leefwereld ook is en hoe bizar hun daden ook zijn. Muriel Degauque heeft als tiener veel vriendjes. Op haar zestiende werkt ze bij een bakker. Maar ze wordt ontslagen als die haar ervan verdenkt geld uit de kassa te hebben gehaald. Nadat Muriels oudere broer omkomt bij een motorongeluk raakt ze aan de drugs. Ze doet ook een zelfmoordpoging. Haar ouders zijn aanvankelijk blij als ze thuiskomt met de Algerijn Fouad. Maar het huwelijk loopt stuk. Intussen is Muriel Degauque een fanatieke moslim geworden, veel fanatieker dan Fouad. Haar tweede man is de zoon van een Marokkaanse cabaretdanseres en een Belgische militair. Net als Muriel en de andere personen in het boek beweegt hij zich aan de rand van de maatschappij. De islam fungeert als reddingsboei, de jihad is een kans toch nog iets van hun leven te maken.

De Stoop heeft een aangename, zakelijke schrijfstijl. Hij becommentarieert niet, hij laat zien. Alleen als het echtpaar in Irak arriveert, laat hij zich heel even gaan. ‘Het was grotesk om met een Mercedes 190 in de oorlog aan te komen. Een witte, luxueuze auto met twee Belgen. […] Wat wist zij van de regels bij het opblazen, platbranden, kidnappen, folteren, roven, slopen, moorden, lynchen en onthoofden? Dacht zij, afkomstig uit een land dat geen martelaars kende, niet aan de veilige wereld die zij had achtergelaten?’

De Stoop zit zijn hoofdpersonen dicht op de huid. Hij kon gebruik maken van getapte telefoongesprekken én van chatsessies op internet. Zo kan hij het laatste telefoontje van Muriel – ze is dan al in Irak – aan haar moeder letterlijk weergeven. En zo kan hij de absurde alledaagsheid van de moderne oorlog tonen. Het levert een fascinerend beeld op: Bagdad is dichter bij Brussel dan je ooit had kunnen denken. Nadat Tarik, een van de Brusselse vrienden van Muriel, heeft gehoord dat zij zichzelf heeft opgeblazen, gaat hij shoppen bij Ikea. Voor een andere bekende, Aisha, gaat het leven ook door nadat haar echtgenoot gewond is geraakt in Falluja. ‘Ik ben trots op mijn man en wilde in zijn plaats zijn’, schrijft ze in een chatsessie. En even later: ‘Oei, de kleine heeft een volle pamper.’

Chris de Stoop: Vrede zij met u, zuster. Het verhaal van een westerse zelfmoordterroriste. Bezige Bij, 280 blz. € 19,90 ****