Het gesloten raam

Het Tweede Vaticaans Concilie (1962-1965) is bekend geworden als het aggiornamento: het ‘bij de tijd brengen’ van de Katholieke Kerk. Openheid naar de wereld moest een kenmerk worden van zo’n gemoderniseerde kerk. Paus Johannes XXIII wilde ‘de kerkramen openzetten voor de frisse lucht van buiten’.

In het katholicisme van na Vaticanum II is ten minste één raam gesloten gebleven en dat kijkt uit op de menselijke seksualiteit. Het venster in kwestie is nog eens extra vergrendeld door Johannes’ opvolger, Paulus VI. Die verbood met zijn encycliek Humanae Vitae (1968) elke vorm van ‘niet-natuurlijke’ anticonceptie.

De kerk is geobsedeerd door het ‘natuurlijke’ en verbiedt alles wat niet onder haar definitie van natuurlijk valt. Volgens de katholieke geloofsleer is seks alleen bedoeld voor de voortplanting en is het voorbehouden aan gehuwde partners. Varianten als seks met gebruik van anticonceptiva, homoseks, zelfbevrediging en seks buiten het huwelijk zijn zondig. En, zoals gisteren opnieuw pijnlijk duidelijk werd in Den Bosch, wie deze varianten zonder berouw bedrijft, heeft geen recht op de kerkelijke sacramenten, zoals deelname aan de communie.

Een van de paradoxen van de katholieke geloofsleer is die obsessie met het natuurlijke en het gebod van het celibaat. Dat is niet bepaald een natuurlijke staat voor een volwassen mens. Aan het begin van dit decennium brak in de VS een heuse morele paniek uit na onthullingen van seksueel misbruik van minderjarigen door priesters. Er is toen gesuggereerd dat dit wangedrag verband houdt met het celibaat. Na de recente onthullingen van misbruik door Nederlandse paters salesianen van Don Bosco is deze suggestie herhaald.

Het verband is nooit aangetoond door serieus onderzoek. En uit de cijfers valt niet op te maken dat seksueel misbruik van minderjarigen door katholieke priesters grotere vormen aanneemt dan onder niet-celibataire dominees, sportcoaches, onderwijsgevenden of leiders van de padvinderij. Toch zou afschaffing van het celibaat dat ene raam openzetten en de kerk een beter uitzicht geven op de seksualiteit anno 2010.

Dirk Vlasblom