Grenzen op internet

Providers en andere dienstverleners op internet hebben ‘geen boodschap aan de boodschap’. Alleen als er strafbare feite in het geding zijn, grijpen ze in. Hooguit manen ze in algemene termen tot beschaafd gedrag met een motto als ‘don’t be evil’, zoals internetmultinational Google predikt.

Het hielp Google in Italië niet. Vorige week werden drie topmanagers van het concern in Milaan veroordeeld wegens privacyschending. Ze hadden niet meteen ingegrepen toen er op het videoplatform van Google een filmpje was gezet over het treiteren van een autistische jongen. Ze hadden dat volgens de rechter wel moeten doen, Google is in zijn ogen een regulier mediabedrijf met eigen verantwoordelijkheden en niet een medium dat louter faciliteiten aan derden biedt.

Google is geschokt. Elke minuut wordt er alleen al op YouTube maar liefst 20 uur beeld en geluid geplaatst. Als Google voor alles verantwoordelijk is, kan het zijn distributiekanaal sluiten. Kwade tongen suggereren dat dit ook de bedoeling is van de zaak tegen Google in Italië, waar de gewone televisie grotendeels in handen is van premier Berlusconi.

Volgens een van de managers is door het vonnis de vrijheid van meningsuiting in het geding. Dat zijn grote woorden. Er kleeft zelfs een luchtje aan. Ook voor Google is het hemd vaak nader dan de rok. Anderhalve maand geleden kondigde het concern nog dapper aan dat het zich uit China terugtrok, omdat het niet meer kon leven met de blokkerende censuurfilters die het daar moet toevoegen aan zijn lokale software. Twee weken geleden kwam co-oprichter Brin daar op terug, naar eigen zeggen om de Chinezen niet af te snijden van de laatste restjes vrije informatie.

Commerciële motieven spelen daarbij ook een rol. Google is een mondiale grootmacht die succesvol met Microsoft strijdt om de monopolistische marktposities. Die opmars is een van de redenen waarom de Europese Commissie, mede naar aanleiding van klachten van Microsoft, onderzoek gaat doen naar de vraag of er sprake is van eerlijke mededinging.

Maar de veroordeling van Google in Italië kan wel degelijk verstrekkende consequenties hebben. Volgens de Franse communicatiewetenschapper Amar Lakel, verbonden aan de universiteit van Bordeaux, is het vonnis een overwinning voor de conservatieve media die controle willen houden op de inhoud van hun boodschap en niet accepteren dat op internet de verspreiding van informatie is gedemocratiseerd. Dit vonnis kan de „dood van internet” worden, zei Lakel.

Dat is overdreven, zoals wel vaker gebeurt in de internetwereld. De digitale gemeenschap heeft er een handje van om zich met apodictische en idealistische uitspraken verhevener voor te doen dan ze is. Feit is echter dat het woord ‘porn’ op Google drie keer meer hits oplevert dan ‘democracy’. Net zoals vaststaat dat YouTube soms het laagste in de mens oproept. Maar dat neemt niet weg dat het Italiaanse vonnis een sleutelmoment is en dat de vrijheid van meningsuiting in het geding kan zijn. Google doet er goed aan deze uitspraak tot aan de hoogste instantie in Europa aan te vechten.