Dubbelmandaat is kwestie van hard werken

De PVV-lijsttrekkers in Almere en Den Haag willen lid zijn van gemeenteraad én Tweede Kamer. Dat is zwaar. „Je laatste vrije avond gaat eraan.”

Geert Wilders doet woensdag met zijn Partij voor de Vrijheid (PVV) alleen in Almere en Den Haag mee aan de gemeenteraadsverkiezingen. De lijsttrekkers zijn geen lokale gezichten, maar de Tweede Kamerleden Raymond de Roon (Almere) en Sietse Fritsma (Den Haag).

Tweede Kamerlid zijn én lijsttrekker voor de gemeenteraadsverkiezingen, het is toegestaan. Maar is een dubbelmandaat praktisch ook te doen? De PVV heeft negen zetels in de Tweede Kamer en Fritsma en De Roon hebben zware portefeuilles. Zelf voorzien zij geen problemen. „Het is gewoon een kwestie van hard werken.”

Dat is het zeker, beaamt Frans Weekers, Tweede Kamerlid voor de VVD en gemeenteraadslid in het Limburgse Weert. Jarenlang was hij behalve Kamerlid ook VVD-fractievoorzitter in Weert. „Het is te combineren”, zegt hij, „maar het is absoluut zwaar. Je moet bereid zijn jezelf helemaal weg te cijferen. Het legt een hele zware hypotheek op je privéleven. Je komt niet meer aan jezelf toe, laat staan aan anderen.”

Ook Helma Neppérus, eveneens VVD-Kamerlid, weet wat een „lastige combinatie” het is. Zij is gemeenteraadslid in Voorschoten. Bij de komende verkiezingen is Neppérus lijstduwer. Ze raadt kiezers aan op anderen te stemmen. „Ik vind het mooi geweest. Je laatste vrije avond gaat eraan. Dat had ik onderschat.”

Vroeger was het dubbelmandaat een veelvoorkomend verschijnsel, vertelt Joop van den Berg, emeritus hoogleraar parlementaire geschiedenis. Sommigen hadden zelfs een driedubbelmandaat: zij waren Kamerlid, gemeenteraadslid en lid van de Provinciale Staten. Het beroemdste voorbeeld is Willem Drees. De sociaal-democraat was in de jaren voordat hij van 1948 tot 1958 minister-president was tegelijkertijd lid van de Haagse gemeenteraad, van de Provinciale Staten van Zuid-Holland en van de Tweede Kamer.

Het dubbelmandaat droogt langzaam uit, zegt Van den Berg. De functies vragen meer tijd dan vroeger. Ook staan politici sinds het televisietijdperk meer in de schijnwerpers. Sinds de jaren zeventig is het Kamerlidmaatschap een fulltimebaan. Plenaire vergaderingen vinden plaats op dinsdag, woensdag en donderdag. Op de andere dagen leggen parlementariërs werkbezoeken af, lezen dossiers of bereiden zich voor op debatten. Hoeveel uur het gemeenteraadswerk kost, verschilt per raadslid. In grote steden is dat al gauw meer dan twintig uur per week. En fractievoorzitters hebben nog wat meer werk.

Volgens Cocky Kuipers, lijsttrekker voor D66 in Almere, bagatelliseert haar tegenstander De Roon het raadswerk. „Als hij het ziet als een soort volkstuintje, vind ik dat beledigend.”

Of Fritsma en De Roon ook fractievoorzitters worden als de PVV na de verkiezingen in de raad komt in Almere en Den Haag, is nog onduidelijk. Maar het ligt wel voor de hand, zegt Van den Berg. „Al sluit ik niet uit dat de beide heren zich na verloop van tijd zullen terugtrekken of vanuit de luwte zullen opereren.” Dat hangt ervan af hoe de kandidaat-raadsleden zich ontpoppen en hoe groot de fracties in de gemeenteraden worden, zegt hij. In de peilingen wordt de PVV in Almere in één klap de grootste partij. Ook in Den Haag lijkt de PVV de grootste of tweede partij te worden.

„Fritsma kan vanuit de Tweede Kamer nog even op en neer rennen naar het stadhuis in Den Haag”, zegt Frans Weekers. „Maar voor De Roon voorzie ik meer problemen. Als hij in de spits met de auto op en neer moet naar Almere, is hij wel een tijdje onderweg.” Hijzelf kon in de trein stukken lezen, vertelt Weekers. Lachend: „Eigenlijk moet De Roon een auto met chauffeur hebben, maar zo lucratief is een dubbelmandaat niet.”

Kamerleden mogen hooguit 14 procent van hun schadeloosstelling (circa 93.000 euro bruto per jaar, exclusief eindejaarsuitkering) bijverdienen. Als zij meer verdienen, wordt de helft op hun inkomen gekort.