Chili heeft ervaring met aardbevingen

De aardbeving in Chili van zaterdagochtend was veel krachtiger dan die in Haïti in januari. Toch lijkt het aantal slachtoffers door de scherpe bouwvoorschriften in Chili relatief beperkt.

Direct nadat de Chileense aarde zaterdagochtend stopte met schokken, ging in de hoofdstad Santiago het alarm van politie en brandweer af. In straten waar brokstukken van gebouwen waren neergekomen, was volgens ooggetuigen de brandweer binnen een half uur al aanwezig om puin te ruimen. Compleet ingestorte gebouwen waren er niet veel.

De snelle reactie van de Chileense overheid, van medische teams en politie tot de brandweer, is exemplarisch en begrijpelijk. Chili, een van welvarendste landen van Zuid-Amerika, heeft ervaring met aardbevingen. Sinds de schok (8,8 op de schaal van Richter) van zaterdag houden de autoriteiten de bevolking zoveel mogelijk op de hoogte van alle acties die worden ondernomen. De minister van Defensie bood gisteren wel excuses aan omdat er laat is gewaarschuwd voor tsunami’s.

In zes zwaar getroffen regio’s heeft president Bachelet de noodtoestand uitgeroepen. De regering heeft gisteren besloten het leger in te schakelen voor voedseldistributie in de getroffen gebieden. In delen van het land wordt de communicatie bemoeilijkt door problemen met het elektriciteitsnet en het mobiele netwerk.

Zaterdag werd van honderdvijftig doden gesproken. Die schatting liep gisteren op tot ruim zevenhonderd. Onduidelijk is hoeveel mensen onder het puin liggen en vermist worden. Volgens een eerste schatting zijn ongeveer 2 miljoen Chilenen dakloos geraakt. Ongeveer 1,5 miljoen huizen zijn beschadigd of onbewoonbaar.

Het epicentrum van de beving lag niet ver van de kust van het zuiden van de Chileense provincie Maule, waar de meeste slachtoffers zijn gevallen. In Concepción, een grote stad die op zo’n 100 kilometer van het epicentrum ligt, is de schade groot. De burgemeester van die stad zei gisterochtend dat mogelijk zo’n honderd mensen nog onder het puin van ingestorte gebouwen liggen. Tekorten aan water, gas en voedsel waren aanleiding voor plunderingen van supermarkten. De politie greep in, onder meer met traangas.

President Bachelet noemde de beving ,,een van de ergste tragedies in 50 jaar”. In 1960 werd Chili getroffen door de zwaarste aardbeving die ooit is gemeten: een kracht van 9,5 op de schaal van Richter. Zo’n 1.600 mensen stierven bij die aardschok. Sindsdien heeft Chili nog 15 bevingen meegemaakt, inclusief die van gisterochtend. Het Zuid-Amerikaanse land kent een lange geschiedenis van zware aardbevingen.

Vergeleken met de aardbeving in Haïti op 12 januari was die van zaterdag veel sterker. Waar in Haïti officieel meer dan 200.000 doden zijn gevallen en de materiële schade ongekend is, zijn het aantal slachtoffers en de verwoesting in Chili relatief beperkt gebleven. Er zijn weliswaar honderden mensen omgekomen en de infrastructuur van bruggen, gebouwen, vliegvelden, is zwaar gehavend, maar het land functioneert nog steeds.

De schade in Haïti is groter omdat de aardbeving dichter bij de oppervlakte optrad, waardoor het effect sterker was. In Chili raakte de beving bovendien delen van het land die minder dichtbevolkt zijn. Maar wat vooral scheelt: Chili is voorbereid op aardbevingen.

Het is een van de redenen geweest voor president Bachelet om de aangeboden buitenlandse hulp vooralsnog af te wijzen. Chili heeft zijn eigen Nationale Commissie voor Noodsituaties (Onemi) , die onder het ministerie van Binnenlandse Zaken valt. Deze organisatie is in 1974 opgericht, na de aardbevingen in de jaren zestig.

Vanuit het zenuwcentrum van Onemi worden alle hulpacties, van brandweer en hulpverleners tot medische teams, gecoördineerd, op nationaal, regionaal en lokaal niveau.

Vervolg Chili: pagina 5

Chili is een land van ervaren seismologen

Het scheelt dat in Chili, anders dan in Haïti, ook wat infrastructuur betreft bouwkundig zoveel mogelijk rekening wordt gehouden met eventuele aardbevingen. Volgens Brian E. Tucker, president van GeoHazards International, een Amerikaanse ngo gespecialiseerd in hulpverlening bij aardbevingen, heeft Chili per hoofd van de bevolking meer gezaghebbende seismologen en ingenieurs gespecialiseerd in aardbevingen dan welk land dan ook.

In Santiago moeten alle gebouwen sinds 1985 min of meer aardbevingbestendig zijn. De meeste nieuwere gebouwen in het land zijn van gewapend beton – een mix van beton met stalen staven. Zo moet worden voorkomen dat panden van boven naar beneden in elkaar klappen, zoals in Haïti veelvuldig is gebeurd.

Desondanks zijn er natuurlijk genoeg gebouwen die niet aan de eisen voldoen, omdat ze te oud zijn, of omdat er bij de bouw is gesjoemeld. In arme wijken is het bovendien normaal dat de mensen zelf hun huizen bouwen en zij hebben geen geld voor gewapend beton. Dat geldt voor de getroffen stad Valparaíso, dat deels tegen een berg aanligt, en waar vele sloppenwijken zijn.

De opvolger van president Blachelet, Sebastián Piñera, waarschuwde dit weekeinde alvast de grote bouwbedrijven die verantwoordelijk zijn geweest voor nieuwe gebouwen die door de aardbeving toch volledig zijn ingestort. Er komen onderzoeken en er zullen straffen volgen.

Piñera wordt op 11 maart ingezworen. Zaterdag vroeg hij alvast enkele belangrijke functionarissen op het gebied van hulpverlening binnen de regering Bachelet langer aan te blijven. Logisch, er staat hem een lastige klus te wachten. Piñera moet de gebroken infrastructuur van het land zo snel mogelijk weer op orde krijgen.

Foto’s van de schade in Chili zijn te zien op nrc.nl/foto