De ene klokkenluider is de andere niet

De ene klokkenluider krijgt een schadevergoeding van miljoenen euro’s, de ander krijgt niets. De reden? De ene klokkenluider is de andere niet. Althans, dat vindt ex-minister Guusje ter Horst (Binnenlandse Zaken, PvdA). Vorig jaar kreeg klokkenluider Ad Bos, na een interventie van Ter Horst, compensatie voor de manier waarop hij in 2002 de schaduwboekhoudingen in

De ene klokkenluider krijgt een schadevergoeding van miljoenen euro’s, de ander krijgt niets. De reden? De ene klokkenluider is de andere niet. Althans, dat vindt ex-minister Guusje ter Horst (Binnenlandse Zaken, PvdA).

Vorig jaar kreeg klokkenluider Ad Bos, na een interventie van Ter Horst, compensatie voor de manier waarop hij in 2002 de schaduwboekhoudingen in de bouwsector aan het licht had gebracht. Lees hier de brief van Ter Horst, waarin over de hoogte van het bedrag overigens niets wordt gezegd. Een andere klokkenluider in de bouwfraude, Floor Drost, krijgt echter niets. Omdat aan hem nooit toezeggingen zijn gedaan en aan Bos wel, schrijft Ter Horst in een brief op 17 februari, vlak voor de val van het kabinet.

Klokkenluider Bos kreeg landelijke bekendheid door de parlementaire enquêtecommissie die onderzoek deed naar de bouwfraude. Maar de schaduwboekhouding die Drost naar buiten bracht, vijfhonderd pagina’s met illegale werk- en prijsafspraken waar 90 aannemers bij betrokken waren, trok veel minder aandacht. De advocaat van Drost, Gerard Spong, noemde in 2004 de aanwijzingen van strafbare feiten in die boekhouding zo schokkend, dat alleen al het bezit ervan de klokkenluider op een gevangenisstraf van zes maanden kon komen te staan.

Drost overhandigde de schaduwboekhouding in 2004 aan de mededingingsautoriteit Nma. Dat ging overigens niet zonder slag of stoot. Op 11 februari deed hij aangifte bij de politie. Vervolgens duurde het tot 16 februari voordat de Nma de documenten ontving. De aannemers, die op de hoogte waren van de uitgelekte schaduwboekhouding, gebruikten de vijf tussenliggende dagen om hun betrokkenheid bij de prijsafspraken te melden bij de Nma. Zo konden ze gebruik maken van de eerder afgesproken clementieregeling en korting krijgen op de boetes die de NMa zou opleggen. Drost zelf werd inmiddels bedreigd en moest, na publicaties over zijn schaduwboekhouding in de Telegraaf, op advies van de politie, onderduiken.

De schaduwboekhouding van Drost leidde niet tot strafrechtelijk onderzoek. Het landelijk parket van het Openbaar Ministerie onderzocht wel de rol van voormalig minister Annemarie Jorritsma van de VVD, die in de boekhouding genoemd werd, maar kwam snel tot de conclusie dat er onvoldoende strafrechtelijke aanknopingspunten waren voor verder onderzoek. Alleen de gemeente Alphen aan den Rijn ondernam actie omdat uit de boekhouding bleek dat er bij de aanbesteding van de bouw van een nieuw stadhuis illegale prijsafspraken waren gemaakt waardoor die gemeente voor miljoenen benadeeld zou zijn. Procedures om die schade terug te vorderen, lopen nog steeds. De schaduwboekhouding van Drost is daarbij het belangrijkste bewijs.

Drost zelf zoekt sinds 2004 erkenning voor zijn rol als klokkenluider, maar krijgt steeds nul op rekest. Vorig jaar leken zijn kansen te keren, toen Ter Horst, als minister van Binnenlandse Zaken verantwoordelijk voor integriteitsbeleid, zich inzette voor drie klokkenluiders, onder wie Ad Bos. Zij stuurde wetsvoorstellen naar de Tweede Kamer om de positie van klokkenluiders formeel te regelen. Lees hier haar laatste brief, van 10 december 2009, over de stand van zaken van de klokkenluidersregelingen.

Bos kreeg, nadat het gerechtshof in Den Haag hem had vrijgesproken van de verdenking van eigen betrokkenheid bij bouwfraude, zijn formele status als klokkenluider, inclusief financiële compensatie. Maar Drost niet. Omdat aan Bos over zijn positie als klokkenluider toezeggingen zijn gedaan en aan Drost niet, is de argumentatie van Ter Horst. Uit haar brief, eerder deze maand, valt niet op te maken om welke toezeggingen het gaat.

Ter Horst verwijst naar een interview met Bos in NRC Handelsblad, waarin hij zelf melding maakt van gesprekken daarover met toenmalig minister Brinkhorst van Economische Zaken. Hoe zeer zij de situatie van de heer Drost ook betreurt, aldus Ter Horst, ziet zij geen aanleiding om nog verder te praten over een financiële tegemoetkoming. Drost heeft inmiddels om bemiddeling gevraagd van het voormalig Tweede Kamerlid Marijke Vos, indertijd de voorzitter van de parlementaire enquêtecommissie die de bouwfraude onderzocht.

Wat vindt u van het onderscheid dat wordt gemaakt tussen de verschillende klokkenluiders?

Reageren? Nuanceren en argumenteren verplicht. Volledige naamsvermelding.