'Crisis- en herstelwet doorzetten'

De Crisis- en herstelwet is volgens minister Van der Hoeven hard nodig om het bedrijfsleven te steunen. Maar het risico bestaat dat de Eerste Kamer haar controversieel verklaart.

Maria van der Hoeven, demissionair CDA-minister van Economische Zaken, heeft net met Frank Heemskerk, haar demissionaire staatssecretaris, de Tuk Tuk naar Bombay uitgezwaaid van twee Hollandse jongens.

De Tuk Tuk, die meedoet aan een rally dwars door India, is innovatief, exportgericht en schoon. De gemotoriseerde driewieler rijdt op een speciaal LPG-systeem dat de helft minder kwalijke broeikasgassen uitstoot dan een gewone motor. Van dit soort innovaties zou de minister van Economische Zaken er graag meer zien.

De CDA-bewindsvrouw mag sinds enkele dagen demissionair zijn, ze blijft zich bezighouden met de versterking van de economie. „Het is belangrijk dat het pakket crisismaatregelen, waartoe het kabinet vorig jaar heeft besloten, wordt doorgezet”, zegt Van der Hoeven. Het crisispakket mag niet op de lijst van controversiële onderwerpen terechtkomen, die voorlopig de ijskast ingaan. „Dat schaadt het broze herstel van de economie. De crisis is niet voorbij.”

U vreest dat de parlementariërs geen belang meer zien in het stimuleren van de economie?

„Het mag niet gebeuren dat de uitvoering van het crisispakket gefrustreerd wordt door electorale belangen of partijpolitieke vetes. De verantwoordelijkheid om uit de crisis te komen is niet veranderd door de val van het kabinet. Stimuleringsmaatregelen voor de korte termijn blijven hard nodig, zoals de deeltijd-WW, de verruiming van kredietregelingen aan bedrijven en de mogelijkheid om tijdelijk overtollige kenniswerkers op de universiteit te laten werken.”

De Eerste Kamer moet nog stemmen over de Crisis- en herstelwet, die ook een bijdrage aan het economisch herstel moet leveren. Maakt u zich zorgen dat die nu controversieel wordt verklaard?

„Je weet nooit. Maar er zitten daar gelukkig verstandige mensen die het belang zien van deze wet. Er zijn tientallen projecten ontwikkeld die gericht zijn op het versterken van de economische structuur van Nederland, op verbetering van de infrastructuur, op duurzame energie uit wind en zon.

„Al deze projecten zijn hard nodig om Nederland na de crisis economisch sterker te maken. En ze leveren veel werkgelegenheid op.”

Maar is dat wel nodig? Het Centraal Planbureau voorziet alweer een stijging van de groei tot 2 procent volgend jaar.

„Dat is op zich positief, maar het herstel is heel broos. De crisis woekert voort. Eerst werd de industrie hard geraakt. Nu verkeert de bouw in grote problemen. Straks misschien de scheepsbouw. Er worden geen opdrachten meer gegeven. Er wordt nauwelijks door bedrijven geïnvesteerd.

„Het consumentenvertrouwen is in februari zelfs weer afgenomen. Dat merk je in de detailhandel. We zijn nog lang niet uit de problemen. Juist de Crisis- en herstelwet is ontwikkeld om projecten vlot te trekken en langdurige procedures te versnellen. Bedrijven die in grote problemen zitten krijgen zo een steun in de rug, zodat de orderportefeuille weer gevuld wordt. Veel ondernemers maken zich grote zorgen, ook over de politiek.”

Over het uitblijven van maatregelen om de economie te ondersteunen omdat het kabinet gevallen is, bedoelt u?

„Zeker. Ik hoor boze en verontwaardigde reacties van het bedrijfsleven omdat gevreesd wordt dat de politiek het middenin de crisis laat afweten. Er moeten nu besluiten vallen over investeringsmaatregelen. Veel ondernemers willen dat de deeltijd-WW verlengd wordt, zodat ze ontslagen kunnen voorkomen.

„En wat gaan we met zzp’ers doen die extra gedupeerd zijn door de crisis? Die teren in op hun spaargeld en komen nergens voor in aanmerking. Daar maak ik me grote zorgen over.”

Krijgen bedrijven nog altijd moeilijk krediet van de banken?

„Beursgenoteerde ondernemingen zitten in een heel andere situatie. Maar het overgrote deel van de middelgrote en kleinere bedrijven, die afhankelijk zijn van de banken, hebben problemen om aan leningen te komen. Dat blijkt uit de berichten van Loek Hermans, die de Taskforce kredietverlening leidt die is opgericht om de belemmeringen te inventariseren.

„De kredietverlening aan bedrijven stokt nog steeds. We proberen het op te lossen door verruiming van de garantieregelingen van de overheid; de oprichting van een MKB Kredietfonds waar institutionele beleggers aan meedoen speelt ook nog. Dat zouden we op korte termijn moeten kunnen regelen.

„Bij de heroverwegingen, de twintig werkgroepen die kijken wat er bezuinigd en hervormd kan worden, wordt onderzocht of dit ministerie zich niet beter kan richten op het omzetten van een deel van de subsidies in kredieten. Daar ben ik het mee eens.’’

Als demissionair minister heeft u nu minder ruimte om beleid te maken. Wat heeft u bereikt de afgelopen drie jaar?

„De afronding van de splitsing van de energiebedrijven, waarbij de netwerken van de Staat blijven maar de distributie naar de markt is gegaan. Daar profiteert de consument van die meer keus heeft. En de Gas- en Elektriciteitswet is unaniem door de Tweede Kamer aangenomen. Daarmee wordt de Nederlandse energiewereld veranderd.

„Onze positie als spil in de Noord-Europese gasmarkt moet sterker worden. Het wordt in de toekomst moeilijker in onze energiebehoefte te voorzien. We moeten meer importeren en zelf meer diversifiëren, zodat we niet te afhankelijk worden. De geopolitieke strijd om energie die in de wereld gaande is, moet niet onderschat worden. Dat houdt me bijzonder bezig.”

Wordt uw ministerie niet wegbezuinigd? CDA-fractieleider Pieter van Geel ziet slechts ruimte voor acht ministeries.

„Ach, die discussie loopt al jaren. Het staat straks zeker in veel verkiezingsprogramma’s. Maar de werkelijkheid is dat je bij een coalitie van drie of vier partijen vaak te weinig posten hebt om eruit te komen. Zo is bijvoorbeeld ook Jeugd en Gezin erbij gekomen, en Wonen, Wijken en Integratie.

„Maar inhoudelijk kun je best naar verstandiger combinaties kijken. Het gaat erom wat je politiek wilt bereiken. Voor een ministerie voor Economie en Energie is veel te zeggen. Energiepolitiek is ook een vorm van industriepolitiek.”

Een mooie functie voor u? Of zegt u de politiek vaarwel?

„Ik ga in ieder geval niet op de lijst staan voor de Tweede Kamerverkiezingen. Ik heb al elf jaar in de Kamer gezeten en mijn steentje bijgedragen. Ik ben nu 60 jaar en ik wil zeker in een politiek-bestuurlijke functie actief blijven.”