Waardevol leven na week twintig

De ChristenUnie wil verhinderen dat vrouwen abortus ondergaan na de20-wekenecho. Rondgang op de Negenmaandenbeurs: „Ik wil dit kind houden.”

De Vereniging ter Bescherming van het Ongeboren Kind zegt: "Niet wij, maar artsen oefenen morele druk uit een zwangerschap af te breken." Foto NRC Handelsblad, Maurice Boyer Amsterdam 19-2-2010 EVOB stand op de Negenmaanden beurs in de Rai Foto NRC H'Blad Maurice Boyer
De Vereniging ter Bescherming van het Ongeboren Kind zegt: "Niet wij, maar artsen oefenen morele druk uit een zwangerschap af te breken." Foto NRC Handelsblad, Maurice Boyer Amsterdam 19-2-2010 EVOB stand op de Negenmaanden beurs in de Rai Foto NRC H'Blad Maurice Boyer

Lisa Habes (33) is lang, hoogzwanger en heeft zwaar aangezette wimpers. Ze valt op tussen de duizenden stevige vrouwen op de ‘Negenmaandenbeurs’ in de RAI in Amsterdam, die gisteren eindigde.

Zwangerschapsafbreking na de 20-wekenecho? Breek Habes de bek niet open. Eindelijk, zegt zij, worden alle zwangere vrouwen getest op afwijkingen bij het kind. Zelf heeft ze bij extra tests gehad. Want ze heeft al een zoon, Jeremy (10), die lijdt aan de erfelijke spierziekte Duchenne. „Sinds zijn zesde zit hij in een rolstoel. Voetballen met vrienden – vergeet het.” Hij weet dat hij vroeg dood gaat, bleek kort geleden. „Dat is voor een kind geen leven.”

Lisa Habes houdt veel van haar zoon, maar ze zou iedere moeder aanraden haar zwangerschap af te breken als de foetus een ernstige afwijking heeft. „Dat is echt in het belang van het kind.”

Sinds 2007 krijgt iedere zwangere die dat wil een echo als de foetus twintig weken oud is. Voorheen was dat alleen voor vrouwen van boven de 35 jaar. Het aantal vrouwen dat de zwangerschap afbreekt tussen de 20ste en 24ste week is in de twee jaar erna verdubbeld, van 140 tot 276, bleek vorige week. Reden voor de Christen Unie de echo te willen verzetten naar 24 weken zwangerschap.

Met twintig weken kan de arts afwijkingen zien als een waterhoofd, open rug of schisis (hazelip). De ouders moeten daarna binnen een paar weken beslissen of ze het kind willen. Abortus mag tot 24 weken. Overigens ondergaan elk jaar zo’n 28.000 Nederlandse vrouwen een abortus, terwijl vorig jaar 184.800 baby’s werden geboren. Bijna 85 procent van de afbrekingen gebeurt in de eerste dertien weken van de zwangerschap.

Elke zwangere vrouw heeft er wel een mening over, blijkt op de beurs. Pleunie Hoofs (18) en haar vriend Niek (21), uit Uden, gingen „vrij slecht” voorbereid naar de 20-wekenecho. „Niemand had ons verteld waar we naar gingen kijken.” Dat is wel de bedoeling. Maar Pleunie en Niek hadden het kind „waarschijnlijk toch niet laten weghalen” als er iets was geweest. Het getob over afbreking hadden zij al achter de rug, want Pleun was onverwachts zwanger geraakt. Ze waren er, met de hele familie, juist uitgekomen: Pleun, haar vriend en het kind gaan wonen bij haar moeder. De vader van Niek zal overdag op het kind passen. Dan kan Pleun haar mbo-opleiding afmaken en Niek doorwerken als verkoper.

De stand van de Vereniging ter Bescherming van het Ongeboren Kind (VBOK) op de beurs staat in een rustig hoekje. Het wijkt af van de flitsende stands met luiers, babykleertjes en kinderwagens. Hier hangt een spiegel met de tekst: En, na de 20-wekenecho? Ageeth de Weerd staat vrouwen en hun partners te woord. Haar missie is strijden voor het recht van elk kind geboren te worden. Dat doet VBOK door vrouwen die abortus overwegen ‘keuzegesprekken’ te bieden als de arts een afwijking constateert bij de foetus. De VBOK oefent geen morele druk uit op vrouwen, zegt De Weerd. Artsen zouden dat wel doen: „Het is de vraag of vrouwen zelf beslissen een zwangerschap af te breken. Ik denk dat de arts hen beïnvloedt.”

Orthodoxe christenen keren zich tegen de abortussen na de echo. Zij vinden dat vrouwen een zwangerschap niet mogen afbreken, omdat het kind gebreken vertoont. De ChristenUnie wil de echo verzetten naar 24 weken zwangerschap en als de partij daarvoor geen steun krijgt, wil ze dat abortus na 18 weken wordt verboden.

Verschillende artsen reageerden kritisch in deze krant. Essentie van de echo, schreven zij, is dat ouders tijd krijgen om zich (ook medisch) voor te bereiden op het leven met een kind met een afwijking. En áls een vrouw beslist de zwangerschap niet door te zetten, dan is dat haar goed recht, vinden zij.

Kim Posthumus (27) uit Zwijndrecht had met haar man besloten dat ze de zwangerschap níét zouden afbreken als er iets mis bleek tijdens de echo. Ze is niet gelovig, maar ze wil dit kind, haar tweede, hoe dan ook houden. En wie, zegt Kim, bepaalt eigenlijk wat waardevol leven is? Zelf is ze altijd zo vertederd door het tv-programma Down met Johnny, over mensen met het syndroom van Down. „Die zijn zo gelukkig, dat leven is waardevol.” Ook haar zus Mischa (26) vindt dat de „diversiteit” moet blijven bestaan. „Het enige waarvan ik me kan voorstellen dat je dat zou afbreken, is een foetus met schizofrenie. Als je dat zou kunnen zien op een echo. Ik werk in de psychiatrie en ik zie dat die mensen alleen maar lijden.”

Over vrouwen die wel kiezen voor abortus na de echo, oordelen de zusjes Posthumus niet. „Dat moet iedereen zelf weten”, zegt Kim. „Als je je hele jeugd een gehandicapt broertje hebt gehad en zag hoe zwaar dat was, kan ik me voorstellen dat je afbreekt.”

Janneke Honkoop (32) oordeelt wel. Ook zij is zwanger en beladen met spullen voor de baby. „Ik kan geen begrip opbrengen voor vrouwen die een kind zo laat in de zwangerschap nog laten weghalen. Als je bent verkracht en besluit in een vroeg stadium tot abortus, dan wel. Maar afbreken omdat je geen tijd of energie hebt voor een gehandicapt kind? Nee.”

Eerdere artikelen over de 20 wekenecho: nrc.nl/binnenland