De 'levensgevaarlijke boormens' legt uit

Bezorgde Amsterdammers lieten zich gisteren informeren over de risico’s van het boren van de nieuwe metrolijn. Die zijn klein, zegt de gemeente. De zaal houdt twijfels.

Amsterdam 11-2-2010 Een schaalmodel van de boor die begin maart gaat boren onder de binnenstad ten behoeve van de Noord-Zuidlijn wordt het stadhuis binnengereden Foto NRC H'Blad Maurice Boyer
Amsterdam 11-2-2010 Een schaalmodel van de boor die begin maart gaat boren onder de binnenstad ten behoeve van de Noord-Zuidlijn wordt het stadhuis binnengereden Foto NRC H'Blad Maurice Boyer

Op de publieke tribune roept een man plotseling geërgerd: „Ik heb het in Keulen horen donderen, maar hier wordt daar niets over gezegd!” In Keulen stortte vorig jaar het stadsarchief in door de metrobouw. Deskundige Paul Janssen antwoordt: „Die calamiteit werd veroorzaakt door het instorten van de bouwput, niet door de boor.”

In de raadszaal in het Amsterdamse stadhuis was gisteravond een hoorzitting over het boren van de metrotunnel voor de Noord-Zuidlijn. De boorwerkzaamheden beginnen volgende maand.

Deskundigen van de Dienst Noord-Zuidlijn geven deze avond uitleg over de risico’s. Eerder op de dag is de spanning opgelopen doordat warenhuis de Bijenkorf nader onderzoek eist. Wethouder Hans Gerson sust: „Er is sprake van misverstanden. We gaan in gesprek met de Bijenkorf.”

De publieke tribune zit vol met bewoners van de Amsterdamse binnenstad. Affiches en spandoeken („NZ-lijn, streep eronder”) maken duidelijk dat de metro in elk geval voor de SP en het net opgerichte Red Amsterdam een verkiezingsthema is geworden. Pitt Treumann, lijsttrekker van Red Amsterdam, verwijst naar de verzakkingen van panden aan de Vijzelgracht: „Doorrijden na een ongeval is een misdrijf, doorboren na een calamiteit is beleid van het stadsbestuur in Amsterdam.”

De zaal is bezorgd over de risico’s van de bijna honderd meter lange boor die zich een weg vreet onder de historische binnenstad. „Wat gebeurt er met monumenten als de Munttoren, de Beurs van Berlage en het stadsarchief van De Bazel?” Een vrouw die in De Pijp woont wil weten hoe de boor onder de huizen van de „heel smalle” Ferdinand Bolstraat doorgaat.

Paul Janssen, projectmanager boren, zegt dat de risico’s heel klein zijn. De boor gaat twintig tot dertig meter onder de grond door en volgt grotendeels het stratenplan, op flinke afstand van de panden waarvan een deel nog verstevigd is. De ‘zettingen’ (verzakkingen) zijn daardoor klein – hooguit 2,5 centimeter boven de tunnelbuis. Waar de zettingen mogelijk groter zijn, staan installaties klaar om die op te vangen, zoals op een hoek van de Bijenkorf.

Het verhaal maakt weinig indruk op funderingsdeskundige Victor de Waal, die vanavond ook optreedt als expert. Van de 1.500 panden langs de route zijn er 220 voorzien van een betere fundering. „Maar de onderzoeken zijn altijd beperkt. Daardoor zijn er zeker nog enkele honderden andere panden met een zwakke fundering”, zegt De Waal. „De zettingen zijn klein, maar verminderen wel de spanning in de bodem. Met een zetting van 1 millimeter kan een huis 10 centimeter verzakken.”

De zaal raakt een beetje in verwarring. Een man die „in het vastgoed” werkt, zegt: „Aan de ene kant zeggen de boormensen dat het kan. Dan is er een expert die heel veel ervaring heeft in de Amsterdamse bodem, die grote twijfels heeft. Als leek volg ik dan toch de lijn-De Waal. Die boormensen zijn levensgevaarlijk.” Mede daarom wil hij gedurende het boren de gegevens over de bodembewegingen thuis gestuurd krijgen.

Peter Dijk, hoofd van de Dienst Noordzuidlijn, belooft dat hij die suggestie „meeneemt”, want „wij zijn van de openheid en transparantie.” Daarvan is niet iedereen overtuigd. Victor van Lamoen van actiegroep De Bovengrondse vraagt opnieuw inzage in de database met alle risico’s. „We willen graag een second opinion om te zien of alle risico’s statistisch goed zijn verwerkt.” Dijk weigert categorisch: „Dat verzwakt onze positie tegenover derde partijen [aannemers].”

De Duitse hoogleraar Bernhard Maidl prijst op verzoek van Paul Janssen het verrichte bodemonderzoek: „Op zo’n kort traject 300 boringen is ongekend veel.”

Henri Sarolea, advocaat van de Bovengrondse, probeert al maanden de resultaten van de sonderingen in te zien: „Pas vanmiddag kreeg ik bericht dat ik kon komen.”

Achtergronden metrolijn op nrc.nl/noordzuidlijn