Vredeskamp Israël staat weer op

De overname van Palestijnse huizen door kolonisten in O-Jeruzalem stuit op toenemend protest. ‘De zwijgende meerderheid begint zich te roeren.’

Avner Inbar en Yoav Kenny behoren, zoals ze het zelf uitdrukken, niet tot de categorie van usual suspects op demonstraties. De Israëlische studenten filosofie noemen zichzelf bedaagde types, die liever een middag een goed boek lezen dan de deur uitgaan.

Maar daar staan ze dan, op een zonnige vrijdagmiddag, te midden van enkele honderden in meerderheid Israëlische demonstranten in de Arabische wijk Sheikh Jarrah, bezet Oost-Jeruzalem. „Ik vond het tijd worden om toch eens te komen”, zegt Avner. „Al langer zat de manier waarop Palestijnse families worden behandeld me dwars. Ik hoorde steeds vaker om me heen dat studiegenoten ook gingen demonstreren. Er hangt iets van verandering in de lucht. De zwijgende meerderheid begint zich eindelijk te laten horen.”

Als zelfs de krant The Jerusalem Post, bepaald geen vriend van links Israël, het over „de revolutie van Sheikh Jarrah” heeft, dan moet er haast toch iets aan de hand zijn. Iedere vrijdagmiddag verzamelen zich demonstranten in de wijk. In groeiend getal protesteren zij tegen de de inbezitneming van Palestijnse woningen door joodse kolonisten.

Sluipend neemt de kolonistenbeweging bezit van huizen in Oost-Jeruzalem, daarbij vaak gedekt door het Israëlische Hooggerechtshof. De kolonisten claimen huizen op grond van documenten van voor 1948, het jaar dat de staat Israël werd uitgeroepen. Volgens mensenrechtenorganisatie Ir Amim (stad voor de volken) zijn circa 2.000 joodse kolonisten via deze weg in Palestijnse huizen gaan wonen. Rondom de Palestijnse wijken wonen bovendien circa 200.000 kolonisten in joodse nederzettingen.

Lange tijd bleef het bij kleinschalig protest. Maar sinds enkele maanden komt het Israëlische vredeskamp, dat na voor links teleurstellende verkiezingen zo dood als een pier was, weer tot leven. Drie demonstranten werden er twintig, dat werden er honderd, en deze middag staan er enkele honderden te betogen. „Er zwelt iets aan in de samenleving, klein maar onmiskenbaar”, zegt directeur Ron Pundak van het Peres Center for Peace, een door de huidige president van Israël opgericht orgaan om te werken aan Israëlisch-Palestijnse vrede. „De gemiddelde Israëliër heeft niet veel op met de kolonisten. Ze worden als obstakel voor vrede gezien, ook door het provocerende gedrag in Sheikh Jarrah.”

Een teken aan de wand is dat prominente Israëliërs hun stem laten horen. De schrijver David Grossman heeft gedemonstreerd, oud-minister Yossi Sarid, en de actrice Einat Weitzman. Een oud-voorzitter van de Knesset, Avraham Burg, zei vorige week op de Israëlische radio dat hij „na lange, lange jaren” heeft besloten weer eens aan een protest mee te doen. „Ik kreeg het gevoel dat er iets aan de hand is dat meer betekenis heeft dan een gebouw en een eigenaar. Dit staat symbool voor Jeruzalem, het is een kruitvat dat in ons gezicht gaat exploderen. Dan kun je niet thuis blijven zitten.”

De politie greep tot nu toe hard in bij de demonstraties. Circa honderd deelnemers zijn de afgelopen weken gearresteerd. Een Israëlische rechtbank oordeelde vorige week echter dat de demonstraties legaal zijn en de arrestanten moesten worden vrijgelaten.

Op de bezette Westelijke Jordaanoever wordt op soortgelijke wijze iedere week tegen de afscheidingsbarrière gedemonstreerd. Bij wekelijkse confrontaties in de dorpen Ni’lin en Bilin, vooral gehouden door internationale activisten en Palestijnse organisaties die tot geweldloos verzet oproepen, zijn de afgelopen weken tientallen arrestaties verricht.

De autoriteiten grijpen volgens legerwoordvoerder Peter Lerner hard in, omdat de demonstranten uit zijn op confrontatie en de bijeenkomsten illegaal zijn. „Dit zijn bepaald geen sit-ins waar demonstranten ‘We shall overcome’ zingen”, zei hij vorige week.

Het harde ingrijpen heeft er niet voor gezorgd dat de demonstranten thuisblijven. „Ik sta hier voor de Palestijnse families”, zegt Yoav Kenny. „Maar ook omdat ik zie dat ons recht op demonstratie achteruit holt, dat maakt me enorm kwaad.”

Net als in Ni’lin en Bilin zijn de protesten in Sheikh Jarrah ontstaan van onderop. Actievoerders negeren Vrede Nu en andere organisaties die traditioneel de dienst uitmaken in het vredeskamp en organiseren hun eigen protest. De jonge actieleider Didi Remez geeft via de netwerksite Facebook bijna iedere minuut updates. Demonstranten verspreiden foto’s van politieacties op Twitter.

Ook veel Israëlische media doen rechtstreeks verslag, waardoor het evenement een eigen dynamiek heeft gekregen. Ron Pundak: „De impact van deze demonstraties is groot, het slaat in Israël in als een bom. Dat komt doordat het een dieper sentiment raakt. Een jaar geleden koos Israël massaal voor rechts. De tijd van het mislukte vredesproces had mensen bitter gemaakt over de kans op vrede. Maar het brede gevoel is dat het met Netanyahu ook niet opschiet en dat de kolonisten wel een erg grote mond hebben.”

In Netanyahu’s regering zit onder meer de partij Yisrael Beiteinu, populair onder kolonisten. Netanyahu verdedigde de laatste maanden de uitzetting van Palestijnse families met het argument dat joden overal in Israël mogen wonen. Israël heeft Oost-Jeruzalem geannexeerd maar de Palestijnen en de internationale gemeenschap zeggen dat de bezetting illegaal is.

Het vredeskamp, zegt demonstrant Hanna Sweid, een Palestijns parlementslid in Israël (Hadash), lijkt na een jaar bekomen van de grote dreun die de verkiezingsoverwinning van Likud en Yisrael Beiteinu had bezorgd. „De instituties bestaan nauwelijks meer of zijn onschadelijk gemaakt, zoals de Arbeidspartij die zich in de regering heeft laten lokken. Maar de ideeën zijn er nog. Hier is iets ontstaan door oprechte woede, en die woede heeft het in zich groter en groter te worden.”