Dit is een artikel uit het NRC-archief De artikelen in het archief zijn met behulp van geautomatiseerde technieken voorzien van metadata die de inhoud beschrijven. De resultaten van deze technieken zijn niet altijd correct, we werken aan verbetering. Meer informatie.
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Natuurkunde

Tennekes stapt op

Henk Tennekes. Foto mischa keijser/hh Nederland, Zeist, 23 januari 2006 Henk Tennekes, voormalig directeur van het wetenschappelijk bureau van het KNMI. Dhr. Tennekes heeft kritiek op instellingen als het KNMI die de grote van het probleem van het broeikaseffect naar zijn mening overdrijven. Klimaat, klimaatsverandering, CO2, wetenschap. Foto: Mischa Keijser / Hollandse Hoogte
Henk Tennekes. Foto mischa keijser/hh Nederland, Zeist, 23 januari 2006 Henk Tennekes, voormalig directeur van het wetenschappelijk bureau van het KNMI. Dhr. Tennekes heeft kritiek op instellingen als het KNMI die de grote van het probleem van het broeikaseffect naar zijn mening overdrijven. Klimaat, klimaatsverandering, CO2, wetenschap. Foto: Mischa Keijser / Hollandse Hoogte Mischa Keijser/Hollandse Hoogte

“Het is genoeg geweest. Vaarwel.” Met deze woorden besluit Henk Tennekes zijn laatste brief aan het algemeen bestuur van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen. Op 23 januari heeft hij zijn lidmaatschap opgezegd. Een unieke gebeurtenis in het bestaan van de Akademie, die zijn leden min of meer via coöptatie binnenhaalt en per Koninklijk Besluit laat benoemen. Normaal gesproken verliest een akademielid zijn lidmaatschap alleen als hij doodgaat. Tennekes leeft nog.

Tennekes was lange tijd directeur onderzoek van het KNMI en doceerde als hoogleraar aan Pennsylvania State University en aan de Vrije Universiteit in Amsterdam.

In 1982 trad hij toe tot de KNAW. En nu stapt hij weer naar buiten. ‘There is light out there’ is de slotzin van het essay ‘Hermetic Jargon’ dat hij als afscheidsbericht een wijdere verspreiding geeft.

Waarom weg? Broeikaswoede? Tennekes heeft geregeld geageerd tegen de paniekzaaierij rond het broeikaseffect en tegen de hoogmoed van de klimatologen die zo precies weten wat er gebeuren gaat.

Maar nee, Tennekes verzet zich met het laatste middel tegen de omstandigheid dat de KNAW tegelijkertijd een onafhankelijk adviesorgaan is én optreedt als onderzoeksorganisatie die de belangen behartigt van allerlei instituten, namelijk de eigen akademie-instituten. “Die belangenverstrengeling maakt de adviesfunctie van de KNAW vleugellam.” Uit de laatste strategische agenda van de KNAW blijkt dat geen verandering is te verwachten.

Is dat alles? ‘Hermetic Jargon’ wekt een andere indruk. Tennekes zet zich daarin af tegen de ontoegankelijkheid van de moderne wetenschapsbeoefening met haar gewoonte de prestaties alleen in eigen kring te laten beoordelen. En hij ergert zich aan de geaccepteerde dominantie van de natuurkunde binnen de natuurwetenschappen. Hij wil meer debat tussen de verschillende disciplines, maar ontdekte dat de muren tussen die disciplines niet te slechten vielen. Dan maar weg.

Robbert Dijkgraaf, president van de KNAW, laat desgevraagd weten dat de Akademie het vertrek betreurt maar respecteert.