Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Wielrennen

Voorbeeldfunctie

Hoe zou Thomas Dekker het jaareinde zijn doorgekomen? Was hij in het land, of doolde hij met zijn verborgen leven ergens door de Toscaanse heuvels? Hebben gewezen ploegmaten hem een sms’je gestuurd?

In de kranten bestaat hij al een tijd niet meer. Who the fuck is Thomas Dekker? De media zijn het grootste verraad in de sportwereld. Eerst maken ze van een gewone jongen een nationale held en als die gewone jongen dan terugvalt in de alledaagsheid van de erfzonde, zwijgen ze hem vakkundig dood.

Of hypocrisie van de voorbeeldfunctie breekt los.

Voorbeeldfunctie? Dirk Scheringa en Gerrit Zalm hebben er geen last van. Zij schrijven boeken en gaan lezingen geven, als volleerde maagden. Heeft er het afgelopen jaar iemand gevraagd naar de voorbeeldfunctie van Willem-Alexander, met zijn foute villa? Of naar de voorbeeldfunctie van Wilders, met zijn haatdiscours?

Voorbeeldfuncties bestaan alleen in de sport.

IOC-voorzitter Jacques Rogge meende in de nadagen van het afgelopen jaar nog gauw even de zweep te moeten leggen over het liederlijke gedrag van Tiger Woods. Een sportman die overspel pleegt? Laat dan de honden los. Nu ken ik toevallig een paar hooggezetenen bij het IOC. Ik heb ze wel eens gezien in hun suites, tijdens Olympische Spelen. En ik kan u zeggen: in hun nabijheid wemelt het van de maîtresses.Jacques doet alsof hij het niet ziet. Voor bobo’s bestaan namelijk aparte morele categorieën. Zoals voor politici en prelaten.

In het voorjaar had Thomas Dekker een dipje. Hem was altijd gezegd: om slappe benen moet je heen fietsen, maar dat lukte nu even niet. De broodheren van Silence-Lotto spraken dreigende taal: óf je gaat in Parijs-Nice met de besten mee, óf geen Tour. Benen of geen benen. Punt.

In het fragiele hoofd van Thomas ging alles aan het wankelen: zijn opvoeding, zijn geloof, zijn zelfvertrouwen. Natuurlijk had hij ook gehoord van cera – het halve peloton reed op cera. De duivel kwam langs: één spuitje, en je hebt weer WK-benen. De wanhopige volbloed-estheet gaf toe aan de verlokking.

Luttele maanden later was hij voorbeeldfunctie af.

Niemand vroeg nog naar Thomas Dekker. Het maakte ook niet meer uit of hij ooit nog zou fietsen. Andere helden hadden zijn plaats al ingenomen. In Boxmeer wou iedereen Kenny van Hummel zien. En Alberto Contador. En Andy Schleck. Desnoods Koos Moerenhout. Zelfs in Dirkshorn wou niemand nog van een goede bekende spreken.

Thomas Dekker: kampioen stilte.

In de maatschappij gaat dat anders. Daar krijgt iedereen een tweede kans. En ook nog een derde en een vierde. Maar o wee, de sporter die zich aan een cokelijntje waagt, of aan een ceraspuitje.

Afgeschreven, doodgezwegen.

Majesteit, wraaklust regeert.

De dag dat een volksheld gevallen is, hoor je niemand meer over de waanzinnige psychische belasting van topsporters. Of over het offer van een vergeefse jeugd. Hoe aanbeden ze ooit waren, ineens zijn ze niet meer van ons. Supporters? Geen haar beter dan Hutu’s en Tutsi’s!

Natuurlijk weten Thomas Dekker, Yuri van Gelder en anderen dat er dopingregels zijn. Maar mogen zij ook eens hun moment van wanhoop hebben? Mogen ze ook eens falen op de hobbelige weg naar volwassenheid? Nee, dat mogen ze niet. Terwijl geleerden van de samenleving roepen: hoed u voor volmaaktheid! Tja, sporters zijn alleen van de samenleving als ze winnen.

Een sporter die de gunst van het volk wil, hoort volmaakt te zijn. Dat iemand als Thomas Dekker twee jaar lang niet mag fietsen, is geen straf meer, het is karaktermoord. Doodrijders en reljongeren in Hoek van Holland zijn met schuld en spijt in een paar weken klaar. Thomas is zijn halve leven kwijt.

Het stuitende van moraalridders is hun selectieve verontwaardiging. Eigenlijk zijn wielrenners de zwaksten onder ons. Ze worden geketend aan extreme inspanningen, aan gure diëten, aan enorme druk die je nergens, zo geconcentreerd, in de samenleving tegenkomt.

En als ze dan, in jeugdige onschuld, één keer aan een verboden snoepje zitten, staat de guillotine klaar. Het hele volk springt mee op de gierkar. Politieke leiders, die zelf van list en bedrog aan elkaar hangen, spreken hun afschuw uit. Media verbranden het eigen proza.

Zo was het in 2009, zo zal het in 2010 zijn.

Aan al die gevallen helden bied ik graag de vreugde van een hand. Namens hen roep ik: „Dood aan de voorbeeldfunctie.”