Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Wetenschap

Mot met Margulis

Evolutiebioloog Lynn Margulis, lid van de Amerikaanse National Academy of Science (NAS), ligt overhoop met PNAS, het wetenschappelijk tijdschrift van de academie. Ze dreigt een interne klacht in te dienen tegen de redactie, meldt Nature News, de journalistieke website van Nature.

In 2009 botste Margulis met de PNAS-redactie. De ruzie begon om een worm. Margulis (71) is beroemd vanwege ‘endosymbiose’. Ze bewees dat celorgaantjes zoals mitochondriën zijn ontstaan uit bacteriën. Dat is nu algemeen geaccepteerd. Margulis bleef een pleitbezorger voor de rol van endosymbiose in de evolutie, en schuwt daarbij de controverse niet.

Als academielid heeft Margulis het recht om wetenschappelijke publicaties van niet-leden voor te dragen aan PNAS. Ze mag daarbij zelf de peer review (beoordeling door anonieme collega’s) organiseren.

En daar ging het mis tussen haar en hoofdredacteur Randy Schekman. In augustus publiceerde PNAS online een artikel van de Britse bioloog Donald Williamson, dat Margulis had voorgedragen. Williamson betoogde dat rupsen zijn ontstaan uit een kruising tussen vlinders en fluweelwormen.

Veel collega’s vonden dat idee ridicuul, en Margulis vertelde het tijdschrift Scientific American dat ze zes of zeven reviewers had moeten benaderen om twee of drie positieve beoordelingen in handen te krijgen.

Schekman riep Margulis op het matje: het “selectief doorgeven” van reviews, dat mag niet. Margulis had een verklaring: drie beoordelaars wilden destijds niet reageren, en twee amateurbiologen werden niet als reviewer geaccepteerd.

Schekman schortte desondanks de publicatie op van twee andere artikelen die Margulis heeft voorgedragen. Eén van de twee, over genen van spirocheten (bacteriën) in andere organismen, laat nog altijd op zich wachten. Reviewers keurden het stuk – van Margulis’ collega John Hall – goed, maar een bestuurslid van de NAS zegt dat er fouten in zitten. Als het stuk wordt afgewezen, zegt Margulis nu, dient ze een klacht in.