Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Milieu en natuur

Meer CO2 in oceaanwater zorgt ook voor steeds meer onderwaterlawaai

Een bultrug springt uit het water. Bultruggen en andere walvisachtigen zullen in de toekomst steeds meer achtergrondlawaai horen. foto Zoran Kovacevic
Een bultrug springt uit het water. Bultruggen en andere walvisachtigen zullen in de toekomst steeds meer achtergrondlawaai horen. foto Zoran Kovacevic

Naarmate het CO2-gehalte van de atmosfeer stijgt neemt het lawaai in de oceanen toe, zo hebben Amerikaanse onderzoekers berekend (Nature Geoscience, online 20 december). Dit opmerkelijke verband wordt veroorzaakt doordat de toenemende hoeveelheid CO2 in de atmosfeer tot een hogere CO2-opname in zeewater leidt. Dat verhoogt de zuurgraad van het water. Een hogere zuurgraad heeft op zijn beurt tot gevolg dat de absorptie van geluidsgolven in het water afneemt, waardoor geluid zich – mede afhankelijk van plaatselijke omstandigheden – over steeds grotere afstanden kan voortplanten.

In de oceanen worden geluiden met frequenties rond de 1.000 hertz geproduceerd door natuurlijke processen, zoals regen, golfslag en zeezoogdieren. Maar ook door menselijke activiteiten, zoals sonarapparatuur, scheepvaart en industriële activiteiten. De frequenties tussen de 10 en 1.000 hertz worden geproduceerd nabij het wateroppervlak. Deze geluiden kunnen echter als gevolg van afbuiging en reflectie diepten van vele honderden meters bereiken en zich daar over afstanden van vele duizenden kilometers voortplanten.

De absorptie van geluid in zeewater hangt af van de viscositeit van het water en van de concentraties van de hierin opgeloste stoffen, zoals magnesiumsulfaat, boorzuur en carbonaten. De concentraties hiervan zijn echter in de loop der tijd gedaald door de toegenomen verzuring van het water, die weer een gevolg is van de stijging van het CO2-gehalte van de atmosfeer.

Volgens schattingen van het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) van de Verenigde Naties wordt het zeewater hierdoorzuurder. De pH zou tegen het jaar 2100 met ongeveer 0,6 pH-eenheden kunnen zijn afgenomen.

Tatiana Ilyina en haar collega’s hebben nu berekend dat de absorptie van geluid in het frequentiegebied tussen 100 Hz en 10 kHz hierdoor tot gemiddeld 60 procent zal afnemen en dat de afstand die geluid in zeewater kan afleggen met hetzelfde percentage zal toenemen. Momenteel plant het geluid zich onder water al zo’n 10 tot 20 procent verder voort dan in pre-industriële tijden. Een verdere toename betekent enerzijds dat sommige waterzoogdieren in de toekomst over grotere afstanden met elkaar zullen kunnen communiceren, maar anderzijds dat zij zullen moeten leven in een steeds sterker wordend achtergrondlawaai. Het is nog onduidelijk of zij zich hieraan kunnen aanpassen. George Beekman