Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Sport

Een zwerfkei van beton

Volgens de regels had er een boerderijachtig huis moeten komen. Geen bunker in de polder.

Sodae Huis in Amstelveen FOTO: Jeroen Musch Fotografie
Sodae Huis in Amstelveen FOTO: Jeroen Musch Fotografie

Het Sodae Huis van Don en Sylvie Murphy in Amstelveen laat niemand onverschillig. „Voorbijgangers roepen luid dat ze het mooi vinden, of lelijk”, zegt Don Murphy. „Of ze praten er met elkaar op luide toon over, zodat je kunt horen wat ze ervan vinden. Er is zelfs iemand geweest die een briefje in de brievenbus bij het hek deed. Waarom hebt u zo’n lelijk huis gebouwd, stond erop.”

Don Murphy is partner van het architectenbureau VMX, bekend van onder meer de fietsflat bij het Centraal Station in Amsterdam. Vier jaar geleden kochten hij en zijn vrouw een stuk land in de Middelpolder bij Amstelveen. Het oude, vervallen huis lieten ze afbreken om plaats te maken voor een nieuw huis naar eigen ontwerp. Ze wonen er sinds deze zomer.

Echt ‘Wild Wonen’ was niet mogelijk op de kavel. Het bestemmingsplan schreef verschillende regels voor waaraan de nieuwbouw moest voldoen. „Om te beginnen mocht het grondvlak van het huis niet groter worden dan 9 bij 21 meter”, vertelt de Ier Murphy die na zijn architectuurstudie in Groot-Brittannië hier kwam om op het Berlage Instituut in Amsterdam verder te studeren. „Verder moest de goothoogte drie meter zijn en mocht het geheel niet hoger worden dan zeven meter. Ook moest het huis een puntdak krijgen, met een hoek tussen vijftien en zestig graden. De gemeente Amstelveen wilde, kortom, een boerderijachtig huis.”

Don Murphy ontwierp een vorm die aan alle regels voldoet. Niet alleen de bovenverdieping kreeg scheve wanden, ook de begane grond. „Het is een volume dat precies hetzelfde blijft als je het op zijn kop zet”, zegt hij terwijl hij dit met een maquette laat zien. Zo is het Sodae Huis toch een wild, ongebruikelijk huis geworden, het tegendeel van een boerderette.

Sodae Huis is een monoliet van beton en glas, die al is vergeleken met een bunker. „Een bunker is inderdaad een van mijn inspiratiebronnen”, geeft Murphy toe. „Vooral tussen Zeist en Utrecht zie je veel bunkers met schuine bovenkanten en haken. Dat vind ik heel mooie dingen. Ze lijken bij het landschap te horen, maar zijn tegelijkertijd vreemd. Zo’n tweeslachtigheid wilde ik ook. Het is de bedoeling dat het beton groen wordt door regen en mos, zodat het een soort zwerfkei wordt.”

Toen Murphy aan ambtenaren van de gemeente Amstelveen die over de bouwvergunning gingen, liet zien wat hij wilde bouwen, schrokken ze. Murphy: „Dat was niet de bedoeling, zeiden ze. Maar na raadpleging van juristen moesten ze vaststellen dat het Sodae Huis aan alle regels voldoet.”

De welstandcommissie was enthousiast over het ontwerp. „Wel vroeg een commissielid hoe ik dacht te voorkomen dat de regen allerlei vieze regensporen op de schuine glazen wanden achterliet”, zegt Murphy. „De oplossing is dat de ramen iets buiten het gevelvlak zijn geplaatst. Boven de ramen zit een gootje voor regenafvoer. Daar is ook plaats voor ventilatieroosters.”

Eerst wilde Murphy de gevels van een Zwitserse betonsoort maken. Maar dat bleek niet te voldoen aan de Nederlandse bouwregels. „De buitengevels zijn uiteindelijk van spuitbeton gemaakt”, legt Murphy uit. „Eerst zijn er muren van kalkzandsteen gebouwd, met een isolatielaag. Toen is er om het geheel heen een stalen doos gebouwd waarop eerst met de hand een laag beton is aangebracht. Ten slotte is daar weer een laag spuitbeton op aangebracht. Nee, goedkoop is het huis niet geworden. We zijn behoorlijk over het beginbudget heengegaan.”

De woonkamer van Sodae Huis is op de eerste etage. Een schuine, Thunderbirdsachtige stalen schuifdeur die met een druk op een knop wordt geopend, geeft toegang tot een hal vanwaar een betonnen wenteltrap naar de woonkamer voert. De woonkamer heeft een oppervlak van zo’n 160 vierkante meter, maar is toch geen onherbergzame zaal geworden. Dat komt omdat in het midden, naar ontwerp van Murphy, een oranje keukenblok is geplaatst. Aan beide zijden zijn strakke, hoge, grijze kasten gebouwd die de zaal in drieën verdeelt. „Sommige mensen vinden het jammer dat de woonkamer opgetild is”, zegt Murphy. „Zo heb je niet direct toegang tot de tuin, vinden ze. Maar we hebben hier wel een formidabel uitzicht. Kijk, aan het einde van de polder zie je de Rembrandttoren. En daar ligt de Zuid-As.”

Vanuit de woonkamer kun je via twee trappen naar de begane grond waar, in slagorde naast elkaar, de badkamer en de slaapkamers liggen. Alle ruimtes hebben glazen buitenwanden, die niet reflecteren, doordat ze schuin staan.

Onder de slaapkamers ligt een betonnen kelder met werk- en speelruimtes. „Dit huis is al radicaal genoemd. Maar voor mij is het een echt woonhuis. Ook de kinderen vinden het geweldig. Niemand in hun klas heeft zo’n huis. En het is maar 20 minuten fietsen naar school.”