Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Milieu en natuur

Chaos in de vogelwereld

cover van het boek Aanschouwt de vogels van Colin Tudge
cover van het boek Aanschouwt de vogels van Colin Tudge

Colin Tudge Aanschouw de vogels, Spectrum, 526 pagina’s, prijs € 29,95

Jammer. Je weegt in je handen een vuistdik boek boordevol informatie over je favoriete dieren en denkt: daar duik ik eens lekker in. En dan volgt toch nog een teleurstelling.

Niet dat er niet genoeg in staat. Colin Tudge, bekend auteur van het Britse weekblad New Scientist, rijgt in vlotte stijl feiten aaneen. Maar na honderd bladzijden weet je dat ordening van feiten Tudge’s zwakte is. Het is chaos en het blijft chaos. En dan ben je pas op een vijfde van het boek. Tudge is dan nog bezig met de soortindeling bij vogels. Die is moeilijk omdat kenmerken die we een soorteigenschap vinden (vleesscheurende haaksnavels) in de evolutie meer dan eens zijn ontstaan.

Een voorbeeld van de chaos? Tudge schrijft in het voedselzoekhoofdstuk over de meeuwen, kraaiachtigen en lammergieren die lekker eten dat echter in een hard omhulsel zit (schelpen, noten, botten) van grote hoogte kapot laten vallen. En ze weten ook welke hoogte goed is.

Dan volgt de alinea: ‘Verscheidene uiteenlopende soorten vogels gebruiken stenen om de schelpen van weekdieren mee te lijf te gaan. De merel, de roodborst en de Amerikaanse roodborstlijster, leden van de lijsterfamilie, eten meestal kleine diertjes die ze op de grond vinden. Zanglijsters eten bessen uit bomen en struiken maar de manier waarop ze bij hun slakken komen, is beroemd. Ze slaan ze stuk op favoriete stenen, bekend als ‘aambeeld’. Een lijsteraambeeld is bijna niet te missen, met zijn krans van geofferde slakkenhuisscherven. De spechtvink van de Galapagos gebruikt een twijgje of een stekel van een cactus om larven mee uit holletjes te peuteren.’ Zo gaat het door, van de hak op de tak. In dezelfde alinea komen ook Jane Goodall en haar chimpansees aan de orde.

Wie dat gebroddel niet erg vindt, geniet van een dik boek vol vogelfeiten. Hoogstens groeit de irritatie over de onzorgvuldige vertaling (6,5 biljoen mensen die de wereld bevolken, en de ‘voorkant van het spijsverteringskanaal’, waar zit dat?). Gelukkig hebben echte vogelliefhebbers een groot doorzettingsvermogen. Wim Köhler