Tussen de hoeren op de bres voor waardige buurt

De wijk El Raval in Barcelona gaat gebukt onder overlast door drugs, prostitutie en criminaliteit. „Hier mag alles wat elders in de stad niet meer kan.”

Natuurlijk, het was niet de enige reden dat zijn vrouw van hem wilde scheiden. „Maar dat ze in deze buurt moest wonen, droeg er wel aan bij”, vertelt Jordi Matador, terwijl hij op een vrijdagavond door zijn straat in Barcelona loopt. Hij wijst zijn appartement aan. Recht onder zijn raam staan drie prostituees te tippelen. Naast een lantaarnpaal waaromheen half open zakken vuilnis slingeren.

Om de hoek, een smal straatje in, wordt heroïne verhandeld. Twee mannen houden de wacht bij de ingang van het steegje. Voor als de politieagenten komen, die vijftig meter verderop bij hun busje met wat hoeren staan te kletsen.

De hoeren fluiten naar de voorbijlopende mannen. „De meesten kennen me als bewoner. Maar de nieuwe niet. Die maken je in het begin uit voor homo wanneer je ze negeert”, klaagt Matador, die brandweerman van beroep is.

Jordi Matador (36) woont in El Raval, de middeleeuwse wijk ten westen van Barcelona’s centrale Ramblas. Het is van oudsher een ruige wijk.

Het afgelopen jaar echter is de overlast door prostitutie, drugs en criminaliteit ondraaglijk geworden, zegt Matador. „Mijn ex reed op de motor van haar werk zonder te stoppen rechtstreeks naar de garage. Ze kende niemand hier. Boodschappen of afspreken met vrienden deed ze buiten de wijk.”

Er zijn meer bewoners voor wie de maat vol is. Verspreid door de wijk hangen sinds deze zomer grote witte spandoeken aan de balkons en gevels. ‘Volem un barri digne’ staat erop. Catalaans voor: we willen een waardige buurt.

Matador en enkele andere buurtbewoners, verenigd in het Plataforma Raval per viure, lieten aanvankelijk 250 doeken drukken. Deze maand moesten ze er nog eens 1.500 laten bijmaken. Ook aan de andere kant van de Ramblas, in de Gotische wijk, verschijnen nu de eerste spandoeken. De pers bericht er uitgebreid over. „Mensen zijn hun angst aan het verliezen. En dit is beter dan eieren of water uit het raam gooien.”

Matador ontkent dat de buurtbewoners strijden voor vertrutting. Hijzelf bijvoorbeeld ging in Raval wonen juist „vanwege het bohemien-karakter”.

Immers, juist de rafelranden van een samenleving maken een stad tot een stad. Een deel van Raval is een gedoogzone, maar de omliggende straten barsten van de hippe kroegjes, galerieën of andere alternatieve ondernemingen.

Maar de wijk als geheel is haar charme nu snel aan het verliezen, zegt Matador. Een hoge politiecommandant heeft hem in vertrouwen gezegd dat het beleid is om alle problemen zo veel mogelijk in Raval te concentreren en zo beheersbaar te houden. „Hier mag alles wat in de rest van de stad niet meer kan.”

De problemen stapelen zich op. Zo moet sinds kort politie worden ingezet om de vuilnisophaaldienst te bewaken. Dit nadat een vuilnisman was mishandeld door personen die uit het afval spullen halen en doorverkopen op de zwarte markt, of er souvenirs van maken. „Die politieagenten kunnen weer niet ingezet worden om de orde te handhaven.”

De wijk heeft inmiddels tot ver buiten Spanje het imago van vrijhaven gekregen. De krant El País drukte deze zomer foto’s af waarop te zien was hoe straatprostituees tussen de pilaren van de historische Boqueria-markt hun klanten afwerken.

De foto’s gingen de hele wereld over, en werden in Nederland onder meer door De Telegraaf afgedrukt. Kop: ‘Barcelona gebukt onder straatseks’.

„Wat stralen we hiermee uit naar het buitenland?”, vraagt Matador zich af. Hij vreest dat de publiciteit alleen maar meer toeristen aantrekt die Barcelona gelijkstellen met een paar dagen drank, seks en drugs. En dit terwijl het bestuur van de stad zich zegt in te zetten voor „hoogwaardig toerisme”.

Maar verhuizen is voor Matador geen optie. Hij is ook in Raval komen wonen omdat hij er goedkoop een woning kon krijgen, met financiële steun van de overheid.

Onder die regeling is Matador alleen ook verplicht – om speculatie tegen te gaan – het appartement minimaal vijftien jaar aan te houden. „Ik zit hier dus nog wel even vast.”

Meer over El Raval via het weblog: nrc.nl/madrid