Het wordt heel erg adhd, het komende decennium

Wat staat ons de komende tien jaar te wachten? Onrust, zeggen de voorspellers.

Even de oren dicht, de ogen open en de tanden op elkaar.

Daar liggen ze dan. Achter ons. De ‘jaren nul’ van de 21ste eeuw. Vanavond luidt de gong voor de volgende tien jaar. En het kan alleen maar beter worden. Toch?

Ga maar na. De jaren nul begonnen met de aanslagen van 11 september 2001. Sindsdien is de kloof tussen moslims en de westerse wereld dieper geworden. En de jaren nul werden uitgeluid met het faillissement van Marco Borsato, hét voorbeeld van hoe erg de kredietcrisis kan ingrijpen in je persoonlijke leven. In de tussenliggende jaren steeg de zeespiegel en groeide het bewustzijn over de klimaatproblematiek. Denk aan Al Gore met zijn ongemakkelijke waarheden. Denk aan Kopenhagen. Dat waren de grote issues.

Thuis ging het er ook niet op vooruit. Hoewel we meer aandacht kregen voor onze eigen ontwikkeling en zelfontplooiing, werden we niet gelukkiger. Relaties konden we niet in stand houden, onze kinderen kregen adhd, zelf gingen we steeds makkelijker naar de psycholoog.

Goed, so far de jaren nul. En nu? Wat krijgen we het volgende decennium? Wat gaat het klimaat doen? En wat de economie? Hoe ontwikkelen zich de betrekkingen tussen moslims en westerse wereld? Zijn we over tien jaar nog met dezelfde partner?

Tijd kortom om een aantal experts naar hun verwachtingen te vragen. Opvallende uitkomst: ze zeggen allemaal ongeveer hetzelfde. Het wordt onrustig. Rumoerig.

Om te beginnen op het gebied van het klimaat. Dat wordt grilliger, zegt klimaatonderzoeker Bart van den Hurk. Er zullen meer periodes van extreme droogte komen. Evenals meer periodes met extreme neerslag. Dat komt, legt hij uit, doordat de mondiale gemiddelde temperatuur verder gaat stijgen: de komende tien jaar met een kwart graad, als de huidige trends doorzetten.

Voor Nederland zal dat trouwens meer zijn, gezien het tempo waarin het hier de afgelopen decennia warmer is geworden. En in de Alpen gaat het nog harder, doordat er minder straling wordt teruggekaatst als de sneeuw verdwijnt. Omdat het warmer wordt gaat de natuur heftiger reageren. „De kans op vervelende extremen neemt toe”, zegt Van den Hurk.

Maar ook de discussie óver het klimaat wordt heftiger, zegt hij. „Mensen willen steeds vaker weten of de extremen door blijvende klimaatverandering worden veroorzaakt. En in hoeverre de mens daaraan schuldig is. Voor ons zijn het interessante tijden.”

Dan de betrekkingen tussen moslims en de westerse wereld. Verhardt de discussie tussen bevolkingsgroepen zich verder?

Ja en nee, zegt hoogleraar Islam en Europa aan de Vrije Universiteit Amsterdam, Thijl Sunier. Er zal meer ophef ontstaan over moslims – en er zullen meer incidenten komen waarbij moslims betrokken zijn. Vergelijkbaar met de ‘kopvoddentaks’ van Geert Wilders. Of met het ‘minarettenverbod’ in Zwitserland. „Het wordt heel erg adhd de komende tien jaar.”

Maar, verwacht Sunier, die opwinding zal vervolgens ook snel uitdoven. En dat komt dan weer doordat moslims zich steeds vaker in het openbaar zullen uitspreken en daar verschillende meningen zullen laten horen. Lieten ze zich lange tijd vertegenwoordigen door woordvoerders van de moskee, de komende jaren emanciperen ze zich verder. „Daardoor zal het steeds duidelijker worden dat dé moslim niet bestaat”, zegt Sunier. „Mensen zullen gaan inzien dat moslims net zo divers zijn als niet-moslims. Ze zullen gaan begrijpen dat je moslims niet over één kam kan scheren.”

Dan de economie. Ook daar blijft het nog lang onrustig, zegt hoogleraar Economie aan de Universiteit van Tilburg Lans Bovenberg. Dat komt volgens hem doordat we alles de komende jaren opnieuw moeten uitvinden. Waren de jaren negentig de jaren van voorspoed en het afgelopen decennium de jaren van de kater na het feest, de komende tien jaar worden de jaren van het zoeken naar een nieuw evenwicht.

Waar we bijvoorbeeld aan zullen moeten wennen, zegt Bovenberg, is: de westerse economie draaiende houden met minder mensen op de arbeidsmarkt door de vergrijzing; duurdere fossiele brandstoffen terwijl de alternatieven nog niet voorhanden zijn; minder makkelijk krediet doordat de banken voorzichtiger zijn geworden. „En dan moet ook het wereldwijde financiële systeem nog eens naar een nieuw evenwicht. De traditionele rolverdeling – Japan en China sparen, de VS geven uit – is niet langer houdbaar.”

En dan wordt het óók nog roerig op relatiegebied, zegt trendwatcher Adjiedj Bakas. „Doordat het zo onrustig is op alle mogelijke terreinen, krijgen mensen een intensere behoefte aan liefde. Dat biedt troost, inspiratie en het vermogen om met al deze snelle veranderingen om te gaan en gelukkig te blijven.”

Maar de liefde is straks niet meer zoals nu, zegt hij. „We maken zo ontzettend veel mee in een steeds langer durend leven. In 1850 kreeg een mens in zijn hele leven evenveel informatie te verwerken als nu in drie maanden in nrc.next staat. En het leven stopt niet meer bij 40 zoals toen, maar we worden 120. Je partner moet van goeden huize komen om je verschillende levensfasen met je mee te beleven en mee te delen.”

Het wordt dus hard werken aan een goed liefdesleven – en er komt steeds meer variatie op dat gebied. De liefde biseksualiseert, Surinamiseert (meerdere geliefden tegelijk hebben) en robotiseert, zegt Bakas. „Intimiteit met een robot kan straks prima. Je kan als meisje met poppen spelen, dus waarom zou dat op volwassen leeftijd niet kunnen?”

Veel onrust dus het komende decennium, volgens de experts. Logisch, vraag een trendwatcher naar de toekomst en hij zal zeggen dat er van alles staat te gebeuren.

Maar dít zeiden de trendwatchers ook: er is niets nieuws onder de zon. Apocalypsen zijn altijd al voorspeld. En nog nooit uitgekomen. De kredietcrisis die we net hebben doorgemaakt was niet uitzonderlijk, zegt Lans Bovenberg. In de jaren tachtig was het net zo erg. Hetzelfde geldt voor de spanningen tussen moslims en westerse wereld. Het lijkt soms of die ernstiger zijn dan ooit. Maar dat is niet zo, zegt Thijl Sunier.

In de jaren tachtig was er ook spanning, met de fatwah die over Rushdie werd uitgesproken. Met de Golfoorlog. De onrust in Iran. Door al het rumoer van de afgelopen jaren lijkt het erger, maar dat beeld strookt volgens hem niet met de feiten.

Trendwatcher Adjiedj Bakas ziet de komende tien jaar vooral als een belofte. Jaren van onrust als die we nu tegemoet gaan, zijn altijd de voorbode van voorspoed, innovatie en vernieuwing, zegt hij. Kijk naar de crisis van de jaren tachtig, waar de pc, de mobiele telefoon en het internet uit ontstonden. „Tegen mij zeiden ze toen dat ik tot de verloren generatie behoorde. Onzin, mijn generatie is prima terechtgekomen. Ook nu zal het weer grotendeels goed gaan.”

Het advies van nrc.next voor de komende tien jaar zou dan ook zijn: ogen open (voor de kansen), oren dicht (tegen al het rumoer) en tanden op elkaar (omdat het eerst nog even doorbijten wordt). We komen er wel, uiteindelijk.

    • Japke-d. Bouma