De komische oom uit Zwitserland

Gerrit Komrij beschrijft in ‘Kunstwonderen’ elke week welke kunstuitingen en designobjecten hem opvielen. En waarom.

De kunstenaar Urs Fischer ‘domesticeert materialen’ en met zijn sculpturen en installaties bouwt hij ‘een bloemlezing van mutaties’ op.

Ja, de kunstcritici schitteren weer eens. Urs Fischer knutselt en boetseert wat, bedoelen ze, en het resultaat ziet er telkens een beetje anders uit.

Kunstcritici domesticeren letters en weten daarmee eindeloos uit te pakken. Als ze eenmaal een knoeier aan de borst hebben gedrukt wordt hij bedolven onder de mutaties. Voorgoed wordt hij een ander. Al gaan achter de verbale constructies van de kunstkritiek nog zulke simpele circuskunstjes schuil van de kunstenaar zelf, wat telt is het rookgordijn.

De Zwitser Urs Fischer ontbreekt op geen biënnale, in alle hoerenkasten van de moderne kunst is hij kind aan huis, van New York tot Rotterdam.

Hij stoot ook zelf mooie praatjes uit. Val daar eens niet van in katzwijm, als kunstcriticus.

„Elk werk begint met een snelle schets, maar zodra ik met materialen begin te werken gaat er iets mis. Het ding wil bij voorbeeld niet overeind blijven staan en door mijn ergernis daarover ontstaat er iets heel anders. Mijn werk komt er nooit uit te zien zoals ik het oorspronkelijk had bedoeld.”

En:

„Als ik naar een documentaire kijk en dan zie hoe iemand koffie drinkt, zijn jas aandoet en naar zijn werk gaat, dan begin ik van die persoon te houden. Ik werk gewoon op mijn atelier, als het kan elke dag. Het is een soort verslaving.

„Ik probeer uiteindelijk alle niveaus en richtingen bij elkaar te brengen. Eerst regent het, dan krijg je een klein stroompje en soms komt de hele boel bij elkaar en vormt een meer. Dan gaat alles heel langzaam vloeien. Hier en daar verdampt iets of druppelt iets weg. En zo maar door. Soms zijn er overstromingen, droogteperioden en stormen. Gewoon een kwestie dus van persoonlijke weersomstandigheden.”

Filosofietjes van wereldklasse.

Elders heeft Urs Fischer het over het „zich bevrijden van de last van de geschiedenis”. Hij ziet de kunst „als zaaien op vers omgeploegde aarde”.

’t Is gek, maar daar had je al geen moment aan getwijfeld.

En welke kunstwerken rollen er uit?

House of bread en de Jet set lady.

Ik zag ze opgesteld in de monumentale ruimtes van een kunstpaleis in Milaan.

Jet set lady is een kerstboom waarin tweeduizend schilderijlijsten hangen en vierentwintig neonbuizen. House of bread is een blokhut, volgestouwd met oud brood waartussen je opgezette kanariepieten ziet.

Het weerbericht van een zaaier.

    • Gerrit Komrij