Wachten op een wonder

Met onze defensie in hoogste graad van paraatheid bereiden we ons voor op de jaarwisseling. Na de mislukte aanslag van een Nigeriaanse terrorist op een Amerikaans vliegtuig zijn de luchthavens nog meer frontgebied geworden. De nieuwste hyperapparatuur stond al klaar, maar mocht nog niet worden gebruikt omdat dit strijdig was met de privacy. Een Nederlandse held heeft zich op de Al-Qaeda strijder geworpen en hem overmeesterd.

Intussen zijn met het oog op de komende feestelijkheden de publieke afvalbakken gesloten en is de gleuf van de brievenbussen versmald om te voorkomen dat jongeren met illegaal vuurwerk deze voorzieningen opblazen.

Aan het einde van dit jaar heeft het een paar dagen wat gesneeuwd waardoor het nationale treinverkeer tot stilstand kwam. Dat zijn we al bijna vergeten. In Amsterdam ligt een monumentale ruïne in aanbouw, gevolg van een verkeerde beslissing waardoor we in een moeras van aarzelingen terecht zijn gekomen. De jaartelling bereikt weer een kroongetal; altijd een feest. Ik bepaal me hier tot een paar hoogtepunten uit het laatste jaar.

Al de hele 21ste eeuw worden steeds meer Nederlanders beheerst door een groeiende onvrede. Hoe komt het? Fortuyn ontmaskerde de islam als een ‘achterlijke godsdienst’. Verdonk wilde zoveel mogelijk vreemdelingen het land uit en kwam wegens een geweigerde handdruk in aanvaring met een imam. Wilders droomt van een massale zuivering zodat we weer in een natie zullen wonen die van vreemde smetten vrij is. In een onbewaakt ogenblik heeft hij de moedertaal verrijkt met het woord kopvoddentaks. Op het ogenblik staat hij met 27 zetels in de peilingen aan het hoofd van de grootste partij. Zoals het er nu uitziet een politiek kapitaal van duurzaam gehalte.

Zelden zullen zoveel kiezers een zo diep geworteld wantrouwen, zo niet een vijandschap hebben gekoesterd tegen alles wat tot de zittende politiek hoort, of wat ze aanzien voor ‘de elite’, of de linkse kerk, of de zakkenvullers. Het zou de moeite waard zijn te zien hoe een kabinet met de PVV in de leidende positie het ervan afbrengt. Een roemloze ondergang zoals de LPF na de moord, en Trots Op Nederland dat door interne ruzies vanzelf is verdwenen? Of zou Wilders een werkelijke vernieuwing tot stand brengen, een totale zuivering? En zo ja, hoe? Het kenmerk van deze leider is dat hij de kiezers niet tegemoet treedt met een samenhangend en gedetailleerd politiek programma. Hij heeft een beperkt aantal leuzen die hij aanvallend ondersteunt met polemische wisecracks.

Dit Nederland van het onbehagen, de verongelijktheid, de wrok is in zichzelf gekeerd. Wel hebben we nog altijd troepen in Afghanistan, zijn een braaf lid van de NAVO en de EU, dragen meer dan het verplichte bij tot hulp aan het achtergebleven buitenland. Maar feitelijk leeft dit zich gemaltraiteerd voelende volk ook in politiek opzicht binnen de grenzen. Dat we in onze relatief welvarende onvrede deel uitmaken van het Westen in zijn geheel is een gegeven dat geen deel uitmaakt van de publieke discussie. Een paar gehoorzame betuigingen van solidariteit met Amerika daargelaten, lijkt het er twintig jaar na de val van de Berlijnse Muur vaak op dat Nederland geestelijk tot de neutraliteit van voor de Tweede Wereldoorlog is teruggekeerd.

Juist daardoor zouden we het komend decennium nog voor ongekende verrassingen komen te staan. Want in deze tijd wordt het Westen in zijn geheel opnieuw belaagd, anders dan in de Koude Oorlog, en misschien gevaarlijker omdat we op de nieuwe uitdagingen nog geen doeltreffend antwoord hebben. De nieuwe crisis is ontdekt op 9/11. Daarna heeft Amerika onder George W. Bush de tegenaanval ingezet, die geresulteerd heeft in de verwaarloosde oorlog in Afghanistan, de mislukte oorlog in Irak en de miskenning van de grote problematiek in het Midden-Oosten. In Afghanistan wordt nu met 30.000 man extra onder leiding van generaal McChrystal met het volgende experiment tot wederopbouw begonnen. Bij de bevrijding van Irak zijn een 100.000 burgers gedood en anderhalf miljoen gevlucht, wat de Irakezen niet pro-Amerikaanser heeft gemaakt. Pakistan is door de oorlog in Afghanistan op weg een failed state met kernwapens te worden.

Na acht jaar Bush is het Midden-Oosten, met zijn proletariaat van miljoenen en autoritaire theocratische regeringen en onderlinge godsdiensttwisten een kweekplaats van het islamistisch terrorisme, een gevaarlijker chaos dan vóór 9/11. Na de mislukte aanslag van vorige week is het duidelijk geworden dat ook Jemen ons diepe wantrouwen verdient. Iran, met zijn ontluikende burgeroorlog en waarschijnlijk een kernwapen in verregaande staat van aanbouw, ontwikkelt zich voorspoedig tot het volgende megavraagstuk. Er is maar één remedie, zeggen conservatieve Amerikanen. Bombarderen! En dan? Nog een Irak plus Afghanistan. Het is duidelijk dat we ondanks alle hypergeavanceerde techniek nog geen antwoord op de asymmetrische oorlog hebben.

Vergeten we niet de relatieve achteruitang van de westelijke macht door de opkomst van China en India. Nu nog een overwegend economisch probleem, maar dat zal op den duur ook militaire consequenties hebben.

En daar, in dat mondiale tumult, ligt Nederland, met zijn permanent boze volk, zijn moeizame integratie, zijn stagnerende megaprojecten en zijn tot op de draad verbruikte regeerders. Een gelukkig 2010 wensen we elkaar en rekenen in stilte op een wonder.

Reageren kan op nrc.nl/hofland

    • H.J.A. Hofland