Voetbal met respect en rangorde

Raphael Maitimo en Emir Jasarevic doorliepen de jeugdopleiding van Feyenoord, en spelen nu in China. „Ik denk hier dieper na over voetbal.”

Buigen voor de trainer, uitgebreide wedstrijdbesprekingen bij 45 graden Celsius en een hiërarchie die tot de eettafel reikt. Middenvelder Raphael Maitimo (25) en aanvaller Emir Jasarevic (22) doorliepen de jeugdopleiding van Feyenoord, maar speelden dit jaar voor het Chinese FC Bit. Beiden doorstonden de cultuurschok en keren naar verwachting terug naar Peking voor nog een seizoen.

Maitimo kwam terecht in China met hulp van The Playerspool, een organisatie die jongeren de kans biedt een studie in de Verenigde Staten te combineren met een voetbalopleiding bij een universiteit. Initiatiefnemer Jeroen Gösgens ging ook een partnership aan met het Beijing Institute of Technology (BIT), dat een profelftal heeft in de Chinese eerste divisie. Hij zocht voor FC Bit naar Nederlanders, polste onder meer Maitimo, die geïnteresseerd raakte en goed genoeg werd bevonden.

De Nederlander met Portugese en Indonesische roots wist de eerste weken niet wat hij meemaakte. „De cultuur, de taal en het eten zijn zo anders. Ik moest vooral wennen aan de denkwijze, rangorde en manieren. Maar twee jongens van het team spreken Engels, dus ik moest snel de Chinese voetbaltermen leren. Tegelijk waren de trainingen fysiek en conditioneel zo veel harder dan ik in Nederland gewend was. Blessures en ziekte zien ze als teken van zwakte. Ik heb momenten gehad dat ik me serieus afvroeg of ik dit wel wilde.”

Halverwege het seizoen kreeg Maitimo gezelschap van de in Bosnië geboren Jasarevic. Hij was door zijn oud-ploeggenoot uit de jeugd van Feyenoord aanbevolen bij FC Bit en verdiende een contract na een stage van twee weken.

Ook Jasarevic verbaasde zich over de etiquette. „In mijn eerste wedstrijd was het boven de veertig graden en moesten we in de rust op het veld blijven staan. De trainer gaf van onder een parasol zijn aanwijzigingen. Dat heeft te maken met respect. Je kunt iemand die ouder is dan jij niet tegenspreken, zeker de trainer niet. Bij Feyenoord konden we overleggen of met voorstellen komen hoe iets beter kon. In China kun je dan je spullen pakken en wegwezen.”

Maitimo merkte bij het diner hoe gevoelig de natuurlijke verhoudingen in de spelersgroep lagen. „Als buitenlanders mogen wij bij de meer ervaren spelers zitten. Na afloop moeten de jongere jongens onze borden opruimen. Ik vond dat ik dat ook zelf wel kon doen. Dat werd niet gewaardeerd. Ik zou geen respect tonen voor hun taak. Pas later begreep ik de gedachte erachter. In Nederland wordt het respect voor elkaar minder, wat dat betreft vind ik het mooi dat jongens in China volwassen worden met klusjes voor de spelers met meer levenservaring.”

Hij denkt dat dergelijke discipline hen mogelijk verder had gebracht in het profvoetbal dan het tweede Chinese profniveau. „Jonge voetballers kunnen gemakzuchtig zijn en denken dat ze het op hun talent wel halen. De Chinese aanpak is meer gericht op intensiteit, dat ontbreekt in Nederland. Ik heb nooit eerder een trainer gehad die zo intensief met mij bezig was. Hij laat me dieper nadenken over voetbal en ik heb het gevoel dat alles wat hij zegt klopt.”

Maitimo en Jasarevic worden bij FC Bit begeleid door grootheden uit het Chinese voetbal. Technisch directeur is Jin Zhijang, voormalig bondscoach van China en oud-trainer van Beijing Guoan, dat in status vergelijkbaar is met Ajax. De coach is Cao Xiandong, oud-aanvoerder van de nationale ploeg. Hun aanwezigheid maakt volgens het tweetal ook dat ze nooit iets hebben gemerkt van de vermeende Chinese gokpraktijken.

De coaches gaven de twee oud-Feyenoorders een bepalende rol in het elftal dat als vijfde eindigde. Jasarevic: „Wij hebben geleerd georganiseerd en aanvallend te spelen. Chinese ploegen spelen met vijf verdedigers, vier middenvelders en één spits. Conditioneel en fysiek zijn ze sterk, met een functionele techniek. Het is jammer dat ze niks van anderen aannemen, waardoor ze tactisch niet veel vooruitgaan. Misschien hebben ze daarom ook het WK niet gehaald.”

Het niveau van de eerste divisie beoordelen ze even hoog als dat van de Nederlandse eerste divisie. Ze schatten dat de topvijf van de Chinese eredivisie op het hoogste Nederlandse niveau in het linkerrijtje zou eindigen. De wedstrijden, bekeken door soms enkele honderden en soms tienduizenden toeschouwers, kenmerken zich ook door werklust.

Maitimo en Jasarevic noemen hun kans nog eens in de eredivisie te spelen minimaal. Daarom hopen ze in januari te horen dat ze opnieuw naar Peking kunnen, waar ze beiden hun eigen appartement hebben en een salaris dat hoger ligt dan dat van de gemiddelde eerstedivisiespeler. Ze hebben de mogelijkheid te studeren, dus een CV op te bouwen, en prijzen de stad om de levendigheid, veiligheid en gastvrijheid. Wat ze missen? Maitimo: „Familie en vrienden. En de Hollandse snacks. We hebben een feestje gehad van de Nederlandse ambassade met krentenbrood, bitterballen en melk. Het was wel duidelijk wat wij daar kwamen doen.”