Umar kreeg training in Jemen

Het Jemenitische filiaal van Al-Qaeda heeft de mislukte aanslag bij Detroit opgeëist.

Amerika maakt zich al lang zorgen over de vrijheid van de terreurgroep in Jemen.

Umar Farouk Abdulmutallab is seen in this screen grab taken from an Islamist website December 28, 2009. A regional wing of al Qaeda claimed responsibility on December 28, 2009 for a failed Christmas Day attack on a U.S.-bound passenger plane, saying it was to avenge U.S. attacks on the group in Yemen. In a statement posted on Islamist websites, the group Al Qaeda in the Arabian Peninsula said it had provided Abdulmutallab in the attempt with a "technically advanced device" but that it had failed to detonate because of a technical fault. REUTERS/Handout (CRIME LAW) NO SALES. NO ARCHIVES. FOR EDITORIAL USE ONLY. NOT FOR SALE FOR MARKETING OR ADVERTISING CAMPAIGNS Reuters

Met zijn bekendmaking verantwoordelijk te zijn voor de mislukte aanslag op 25 december op het Amerikaanse vliegtuig heeft Al-Qaeda-op-het-Arabisch-Schiereiland zich voor het eerst buiten het Golfgebied gemanifesteerd. Eerder al had de dader zelf, de Nigeriaan Umar Farouk Abdulmutallab, verklaard door dit regiokantoor van het terreurnetwerk Al-Qaeda te zijn aangestuurd.

Jemen bevestigde gisteren dat Abdulmutallab tussen begin augustus en begin december in het land was, wat de claim van Al-Qaeda geloofwaardigheid geeft. Hij had een visum om Arabisch te studeren aan een taalinstituut in de hoofdstad Sana’a.

Amerika maakt zich al lang zorgen over de vrijheid van handelen van de terreurgroep in Jemen. De regering van president Ali Abdullah Saleh, die ook kampt met een rebellie in het noorden en een afscheidingsbeweging in het zuiden, verliest in toenemende mate greep op het land.

„De heldhaftige strijder, de naar martelaarschap strevende broeder Umar Farouk, heeft met de hulp van God een unieke operatie uitgevoerd aan boord van een Amerikaans vliegtuig van de Nederlandse stad Amsterdam naar de Amerikaanse stad Detroit”, zo meldde Al-Qaeda-op-het-Arabisch-Schiereiland in een verklaring op internet. „Hij was alle geavanceerde, nieuwe machines en technologieën te slim af en slaagde erin de controleposten op de internationale luchthaven door te komen. Dapper, zonder angst voor de dood, prikte hij met zijn grootse daad de mythe van de Amerikaanse en internationale inlichtingendiensten door.”

De groep deed begin september van zich spreken in Saoedi-Arabië met een – eveneens mislukte – aanslag op het hoofd van het Saoedische antiterreurprogramma, prins Mohammed bin Nayef. Daarbij werden waarschijnlijk dezelfde explosieven gebruikt als in het Amerikaanse vliegtuig: PETN. In oktober meldde de groep op internet: „Je hebt niet veel nodig om 10 gram explosieven te maken [...] Blaas ermee een tiran op of een nest van de inlichtingendiensten of een prins of een minister of een kruisvaarder waar je hen vindt, op luchthavens in de landen die deelnamen aan de westerse kruisvaart tegen moslims of in hun vliegtuigen, woonwijken of metrolijnen.”

De hoogste Amerikaanse legercommandant in het Midden-Oosten waarschuwde al in april dat extremisten, in het bijzonder Al-Qaeda, in Jemen in alle rust terroristische operaties kunnen beramen en organiseren. Hij verklaarde dat deze groepen gebruikmaken van het onvermogen van de regering haar hele grondgebied te controleren. De antiterrorismecoördinator van de Europese Unie wees in mei in een vraaggesprek met het persbureau Reuters in Riad zelfs op de mogelijkheid dat Jemen als een „mislukte staat” zou eindigen.

Jemen is van het begin af een van de belangrijkste leveranciers geweest van mankracht voor Al-Qaeda. Duizenden Jemenieten trokken in de jaren tachtig naar Afghanistan om te helpen vechten tegen de Sovjet-bezetters. Velen van hen voegden zich na de Sovjet-terugtrekking in 1989 bij het nieuwe, internationale terreurnetwerk van de Saoediër Osama bin Laden, wiens vader uit Jemen komt.

Na de val van het Talibaanbewind in Afghanistan in 2001 keerden zij naar huis terug, waar sommigen hun terreuractiviteit voortzetten. Begin dit jaar werd Al-Qaeda-op-het-Arabisch-Schiereiland opgericht, een fusie van de Jemenitische en Saoedische afdeling. Dit was het antwoord op de overwinning van de Saoedische veiligheidsdiensten, die de laatste jaren tientallen extremisten hadden gedood en honderden gevangengezet. De fusie leidde tot een nieuw elan.

Lang zag de Jemenitische regering het moslimextremisme niet als haar belangrijkste probleem, zei eerder dit jaar de Amerikaanse Jemen-specialist Gregory Johnsen, die actief is op het blog Waq al-Waq. De noordelijke rebellen en de zuidelijke separatisten achtte zij een veel grotere bedreiging. Maar onder zware Amerikaanse druk en met Amerikaanse adviseurs en wapensteun heeft het Jemenitische leger de afgelopen weken aanvallen uitgevoerd op Al-Qaeda. Daarbij zijn volgens lokale bronnen naast extremisten tientallen burgers gedood. Dat zou juist de aantrekkingskracht van Al-Qaeda weer kunnen vergroten.

Bekijk een video van een bijeenkomst over Jemen van denktank Carnegie Endowment: nrcnext.nl/links

    • Carolien Roelants