Ook straatverkopers steunen heldin Prita

Een zwangere huisvrouw in Jakarta is uitgegroeid tot voorvechter van het vrije woord. Ze vocht met succes een smaadproces uit.

A man holds a bag of coins during a counting of the coins donated to Prita Mulyasari in Jakarta December 16, 2009. Mulyasari, a mother of two toddlers who was fined 204 million rupiah ($21,590) for sending an e-mail to her friends complaining about her treatment in a private hospital, has become a rallying point for reform of Indonesia's legal system. Indonesians have come forward to donate coins to Mulyasari. The counting of the coins has started and reached about 270.85 million rupiah ($28,560) on Wednesday afternoon. REUTERS/Crack Palinggi (INDONESIA - Tags: SOCIETY POLITICS) REUTERS

De tranen biggelden Prita Mulyasari over de wangen, toen ze gisteren werd vrijgesproken van smaad. De zwangere huisvrouw en moeder van twee jonge kinderen dankte Allah en haar vele supporters. Haar juridische strijd heeft ruim een half jaar geduurd.

Prita belandde in mei in de gevangenis nadat ze in een e-mail naar twintig vrienden had geklaagd over de slechte behandeling in het Omni International ziekenhuis in Tangerang, een voorstad van Jakarta. Het ziekenhuis had haar gediagnosticeerd met knokkelkoorts en gaf haar injecties om dat tegen te gaan. Toen ze alleen maar zieker werd, ging ze naar een ander ziekenhuis. Ze bleek de bof te hebben.

Via de vrienden kwam haar e- mail terecht op weblogs en netwerksite Facebook. Tot onvrede van het ziekenhuis, dat een aanklacht indiende wegens smaad. Ze werd geruisloos veroordeeld tot een boete van 261 miljoen roepia (18.600 euro), een bedrag waarvoor de meeste Indonesiërs jaren moeten werken.

Maar toen zij in de gevangenis zat, terwijl haar jongste kind nog borstvoeding kreeg, kwam de Indonesische blogosfeer in actie. Prita kreeg een Facebook-groep en groeide uit tot de nationale heldin van het vrije woord.

De zaak werd dankbaar aangegrepen door politici, die op dat moment midden in de campagne voor de presidentsverkiezingen zaten. Kandidaat Megawati Soekarnoputri bezocht Prita in de gevangenis. Het parlement voelde het ziekenhuismanagement aan de tand. En het Openbaar Ministerie zou onderzoeken hoe dit had kunnen gebeuren.

Maar uiteindelijk waren het gewone burgers van wie Prita de meeste hulp kreeg. Want begin deze maand werd ze in hoger beroep alsnog veroordeeld tot een boete van 204 miljoen roepia. Daarop begonnen haar 137.000 Facebook- vrienden een inzamelingsactie voor muntjes. Fietstaxirijders, kinderen en straatverkopers doneerden zo meer dan 800 miljoen roepia (60.000 euro) in kleingeld.

Aanvankelijk was de bedoeling om de boete in muntjes op de stoep van het Omni-ziekenhuis te dumpen. Maar het ziekenhuis heeft aangeboden de boete te laten varen. Wel overweegt het OM hoger beroep in te stellen tegen het vonnis van gisteren. Afgelopen week haalde de centrale bank de 176 zakken met muntjes op om op haar bankrekening te storten. Zij wil het geld gebruiken om andere Indonesiërs te helpen die met eenzelfde probleem zitten als zij.

Want wetten tegen smaad worden vaker gebruikt om de vrijheid van meningsuiting te beperken. Deze maand ontstond een rel toen actrice Luna Maya in een twitterbericht had geklaagd dat paparazzi „erger zijn dan moordenaars en prostituees”. In een paradoxale actie klaagde de roddelpers haar aan wegens smaad, volgens dezelfde omstreden wet op Elektronische Informatie en Transacties die Prita achter de tralies kreeg.

Deze week raakte de president zelf betrokken toen de prominente journalist en socioloog George Junus Aditjondro een boek uitbracht waarin Susilo Bambang Yudhoyono in verband wordt gebracht met een explosieve corruptiezaak rond een bank die eind vorig jaar voor miljarden werd gered. Een aantal boekhandels durft het boek niet te verkopen. Het Openbaar Ministerie gaat onderzoeken of het boek verboden moet worden.

Maar de Prita-zaak heeft laten zien dat de rechtszaal niet de enige plaats is waar smaadzaken worden uitgevochten. Inmiddels zitten 10 miljoen Indonesiërs op Facebook. Terwijl de juridische procedures liepen, had online Indonesië Prita al vrijgesproken.

Voor het Omni-ziekenhuis betekende het een publicitaire nachtmerrie. De sowieso al slechte reputatie van het Bureau van de Nationale Aanklager zakte naar een nieuw dieptepunt toen bleek dat Prita’s aanklagers kort na haar arrestatie gratis zorg hadden kregen in het Omni. Vandaar dat president Yudhoyono het advies kreeg om het omstreden boek niet te verbieden. De gisteren opgerichte Facebook-pagina van Aditjondro had meteen 532 leden.

    • Elske Schouten