Nucleair overleg

Voor de Kerstdagen leek een nieuw kernwapenverdrag tussen de Verenigde Staten en Rusland een kwestie van tijd. Zowel in Moskou als in Washington maakten diplomaten zich op voor de laatste ronde van een bilateraal akkoord. Dit verdrag zou het Strategic Arms Reduction Treaty (START), dat op 5 december afliep, vervangen.

Het optimisme dat deze laatste loodjes niet zwaar zouden wegen, werd mede ingegeven door de beleidswijziging van president Obama. Die zag dit najaar af van een permanent antiraketschild in Polen en Tsjechië, dat door Moskou niet werd opgevat als een verdediginglinie tegen Iran maar als een slinks wapen tegen Rusland. Obama’s nieuwe idee, een mobieler antiraketschild op schepen, leek aan die Russische bezwaren tegemoet te komen.

Maar gisteren heeft premier Poetin van Rusland roet in het eten gegooid. Tijdens een werkbezoek aan een autofabriek in Vladivostok heeft hij gezegd dat er geen START komt als Amerika vasthoudt aan een raketschild in welke vorm dan ook. Rusland bouwt dan een eigen systeem, aldus Poetin. „Het evenwicht wordt verstoord”, en dat zal leiden tot „groeiende agressie” van de VS zowel in „de reële politiek als in de economie.”

Volgens Poetin kunnen de onderhandelingen over een nieuwe kernwapenverdrag niet worden losgekoppeld van besprekingen over een antiraketschild. Die opvatting spoort met een bredere Russische strategie. Het voormalige centrum van de Sovjet-Unie wil worden erkend als supermacht en zet ook weer middelen in. Voor de Kerst experimenteerde de krijgsmacht met de middellange afstandraket Vojevoda, die in de Oeral werd gelanceerd en tot Kamtsjatka reikte.

Diplomatiek tracht Moskou vooral zoveel mogelijk kwesties aan elkaar te breien. Het blijft niet bij de koppeling tussen START en antiraketschild. President Medvedev, die in de binnenlandse politiek voorzichtig een eigen koers vaart maar in het buitenlandse beleid wel één lijn trekt met zijn voorganger Poetin, heeft vorige maand een nieuw Europees veiligheidsverdrag geopperd.

Dat is niet alleen een opzichtige poging om de rol van de NAVO te verzwakken. Het is ook bedoeld om het Europese conventionele verdrag (CFE) weer op de rol te krijgen. Het CFE, uit 1990, toen de Sovjet-Unie nog bestond, regelt de troepenomvang in Europa. Rusland heeft het CFE bevroren als reactie op het antiraketschild. Eén argument is dat het verdrag uit balans is, mede doordat de drie (nieuwe) Baltische landen er niet aan zijn gebonden.

De Amerikaanse regering heeft gisteren geprobeerd de zorgen van Poetin weg te nemen. Maar ze blijft er bij dat de finale onderhandelingen over een nieuw START niet moeten worden belast met andere thema’s.

Dat is een juiste lijn. Rusland lijkt elke Amerikaanse concessie te willen beantwoorden met een eis. Het risico dat het akkoord over strategische kernwapens daardoor op zich laat wachten, moet dan maar op de koop worden toegenomen.