De beste televisie van november, december

Om de allerlaatste Zapkliklees van het jaar voor de actualiteit te kunnen reserveren, schik ik de beste appels en peren uit het televisieaanbod van november en december een dag eerder dan gebruikelijk op de fruitschaal.

Het lijkt een beetje beter te gaan met de nieuwsgierigheid van de publieke omroepen naar de wereld.

Heel voorzichtig wijkt de naar binnen gekeerde blik en het naar de mond praten van de kijker voor programma’s die een analyse bevatten of op een andere manier het inzicht trachten te vergroten.

Metropolis (VPRO) gaat onverdroten door met het thematisch in beeld brengen van aspecten van het dagelijks leven in uithoeken van de wereld. HUMAN zond een korte serie uit van Profielen van grensverleggende wetenschappers als Eveline Crone, Frans de Waal en Dick Swaab. In De bovenkamer (Teleac) voerde Jan Jaap van der Wal verhelderende gesprekjes met onderzoekers over vragen als „Wat is het geheugen?” en „Hoe groot is het heelal?”. Dat is zinvoller dan de als circusacts vermomde wetenschapsspelletjes, waarin verkrampt wordt gedaan alsof onderzoek altijd maar leuk is.

En zelfs in de algemene praatprogramma’s en actualiteitenrubrieken valt een kentering te constateren, die begon halverwege de berichtgeving over de vaccinatie tegen de Mexicaanse griep: de via internet verspreide en aanvankelijk deels overgenomen desinformatie maakte allengs plaats voor serieuze voorlichting. De lange documentaire Longstay (NCRV Dokument) bood welkom tegenwicht aan de mediahetze tegen langdurig opgesloten tbs’ers.

5 Eigen schuld, dikke bult (VARA). In hetzelfde kader passend eenmalig debat onder leiding van Paul Witteman over zin en onzin van zwaarder straffen.

4 Andere tijden special: Door soldatenogen (VPRO/NPS). In de serie thematische geschiedenisprogramma’s met onbekende amateurbeelden, werd onthullend materiaal vertoond over de laatste Nederlandse oorlog, tegen de zich zelfstandig verklaarde republiek Indonesië (1946-49).

3 Wintergasten (VPRO). Raoul Heertje blijkt een goed interviewer, in de kortere internationale editie van Zomergasten. Hij was met de Britse conservatief Rory Stewart beter op dreef dan met de marxistisch denkende televisiemaker David Simon (The Wire).

2 Angst (NPS) en Beatrix, Majesteit (HUMAN). Twee goede en tot denken stemmende documentaires van Michiel van Erp, die langzamerhand eens een grote prijs zou moeten winnen. Of een lintje.

1 De oorlog (NPS). Documentaire serie over de Tweede Wereldoorlog slaagde erin op een moderne manier, met onbekende documenten en filmfragmenten, het verhaal opnieuw te vertellen.