Roken is niet leuk meer na het rookverbod

Waarom is stoppen met roken toch zo moeilijk?

Omdat op je linkerschouder een duiveltje zit dat constant in debat gaat met het engeltje op je rechterschouder.

Polen, Warschau 28 juli 2006 Rokende jongen foto/copyright: Martijn van de Griendt Martijn van de Griendt (1970) is a documentary photographer. Since the turn of the 1990s he has been fascinated by the Western society he lives in, especially youth culture. His style is characterized by crisp, bright colours, but they also have a raw element and a Ôclose to the skinÕ feel. He has also taken photos of pop music heroes such as Eminem, Dr. Dre, Snoop Dogg, Lenny Kravitz and Alicia Keys. His new book SmokinÕ Boys SmokinÕ Girls is a selection taken from his youth work. (ISBN 978 90 5330 633 8) Martijn van de Griendt also published Hassan & Hoessein, a hard-hitting report on the lives of a set of Moroccan-Dutch twins, seen through a sympathetic lens (Mets & Schilt, 2005). Martijn van de Griendt

Jaloezie en medelijden. Die twee emoties vechten om voorrang als ik een groepje rokers voor de deur van de kroeg zie staan. Ik ben zelf al een paar maanden gestopt, maar af en toe kan ik het verlangen naar een sigaret slechts met moeite onderdrukken. Maar als ik die rokers dan in de kou en in de regen hun nicotinehonger zie stillen, ben ik snel genezen. Ze nemen vlug een paar hijsen, maar genieten er amper van. Roken is helemaal niet meer leuk na het rookverbod.

Hoeveel mensen zouden er sinds het rookverbod eigenlijk zijn gestopt? Volgens een onderzoek van de Universiteit van Maastricht heeft 29 procent van de frequente cafébezoekers een poging gedaan om te stoppen. Van hen heeft de helft het ook volgehouden. Van de mensen die niet regelmatig naar de kroeg gaan, heeft 18 procent een stoppoging gedaan. Van hen heeft 36 procent het volgehouden.

Dit zijn echter cijfers uit april van dit jaar. Grote kans dat veel stoppers inmiddels weer zijn begonnen met roken. Uit statistieken van het expertisecentrum tabaksgebruik- en verslaving, Stivoro, blijkt namelijk dat 90 procent van de stoppers in de oude gewoonte terugvalt.

Hoe komt dat toch? Roken is lichamelijk een vrij milde verslaving. De ontwenningsverschijnselen van nicotine zijn gering. Stoppers hebben af en toe een licht hongergevoel, ze zijn prikkelbaar en onrustig. Maar verder valt het wel mee. Waarom is stoppen met roken dan toch zo moeilijk?

Dat komt door de eeuwige discussie in het hoofd van de roker. Het is een psychologisch spelletje met jezelf. Op je linkerschouder zit een klein duiveltje en op je rechter een engel. En die voeren een constant debat met elkaar, waarbij ze alle retorische trucs uit de kast trekken. Het beste is natuurlijk om het duiveltje zo veel mogelijk te negeren, maar ja. Rokers zullen het wel herkennen, dat gaat ongeveer zo:

– Wat ben jij blij dat je gestopt bent. Na vijftien jaar roken, begon je de gevolgen toch wel te merken. Kortademigheid. Slijm in je keel. Buiten adem als je een trap op liep. Je leek wel een oude vent.

– Ach kom, waar heb je het over. Je bent nog een jonge god. Je moet genieten van het leven. Flirten met de dood is voelen dat je leeft. En dood ga je toch wel.

– Mijn god, wat een dooddoener. En wat een onzin. Roken kost je vijf jaar van je leven. En kanker is niet bepaald een mooie dood. Vroeger voelde je je onsterfelijk, maar dat verdween toch al toen je ouder werd. Als je hoorde dat iemand kanker had, dacht je steeds vaker: dat kan mij ook overkomen als ik zo doorga. Elke keer als je een sigaret opstak, zei je tegen jezelf: ‘lekker hè, zo’n kankerstaaf’. Je kreeg visioenen van de laatste jaren van je leven, waarin je van ziekenhuis naar ziekenhuis zou gaan.

– Moet je jezelf nou eens horen. Je klinkt als een ouwe lul. Waar is je levenslust gebleven? Je moet een beetje genieten van het leven. Roken is gewoon ontzettend lekker, vooral na het eten. Of de eerste sigaret van de dag. Bovendien is het ritueel van het roken ook zo mooi. Even een moment voor jezelf. Zoals nu. Het is vrijdagmiddag, het weekeinde kan beginnen. Je zit met een biertje in de kroeg, het zou toch lekker zijn om daar nu een sigaretje bij op te steken?

– Nee, roken is helemaal niet lekker. Het is vies. Denk maar aan de eerste keer dat je een sigaret opstak. Wat moest jij hoesten, zeg. Het menselijk lichaam is helemaal niet gemaakt om constant rook in te ademen. Dat je het lekker vindt, is een kwestie van gewenning en verslaving. Het opheffen van de nicotinebehoefte. Bovendien is roken ook helemaal niet meer leuk sinds het rookverbod.

– Kom op zeg, je laat je toch niet door de overheid vertellen wat je wel en niet moet doen. Die betuttelaars in Den Haag. Dat rookverbod is verschrikkelijk. Je moet toch lekker zelf weten of je een slechte gewoonte hebt. Straks gaat de overheid je ook nog vertellen wat je wel en niet mag eten. Eigenlijk moet je gewoon blijven roken, puur uit recalcitrantie.

– Daar heb je alleen maar jezelf mee. Jij wordt straks ziek. Bovendien is het asociaal. Want de samenleving kan straks jouw ziekenhuiskosten ophoesten. Omdat jij zo nodig moest roken. Weet je wel wat een chemokuur kost?

– Wat een gelul. Het argument dat rokers de samenleving zo veel geld kosten, is zulke onzin. Rokers gaan gemiddeld vijf jaar eerder dood. Nederlandse mannen worden gemiddeld zeventig. Dus rokers maken geen gebruik van de AOW. Nou, van dat geld kunnen ze mooi gedotterd worden en een openhartoperatie krijgen.

– Wat zit jij je nou druk te maken om het rookverbod. Je bent toch gestopt? Zie je wel dat je nog verslaafd bent. Anders zou je nooit zo fel zijn. Je bent gewoon nog steeds een slaaf van de nicotine. Dat is het ergste: constant met roken bezig zijn. Wanneer kan ik weer een sigaret opsteken? Hoeveel zitten er nog in mijn pakje? In paniek raken als je zonder sigaretten zit en de winkels zijn dicht. Wees blij dat je daar vanaf bent.

– Maar daar heb je andere onrust voor teruggekregen. Nicotine maakt mensen kalm en bevordert de concentratie, dat is wetenschappelijk bewezen. Nu zit je constant op je stoel te wippen en met bierviltjes te spelen in de kroeg. Die onrust hou je de rest van je leven. Ook tijdens je werk. Heb je dat ervoor over?

– Onrust of niet, stoppen scheelt wel een hoop geld. Dat stomme gerook kostte je 25 euro per week. Dat is 100 euro per maand, 1.200 euro per jaar. Daarvan kun je een maand backpacken in Thailand. Allemaal in rook opgegaan.

– Nou, anders was het ook wel opgegaan. Je houdt nu toch niet ineens 100 euro per maand over? Was het maar waar. Kon je elke maand nieuwe schoenen kopen. Nee, voor het geld hoef je niet te stoppen. Bovendien is dat zo’n verschrikkelijk burgerlijk argument. Waar is de tijd gebleven dat de sigaret het genotsmiddel was van de vrijgevochten mens. De stoere James Dean met een sigaret in zijn mondhoek.

– Ben je echt gevoelig voor dat imago? Je bent toch geen puber meer. Dat beeld van de stoere rokende rebel is gecreëerd door de sigarettenindustrie. Filmsterren als John Wayne en Bette Davis hebben in hun jaren vele miljoenen ontvangen van sigarettenfabrikanten, om het roken van bepaalde merken in films te bevorderen. Eigenlijk zijn rokers vieze, ongezonde stinkers.

– Sigaretje?

– Nou vooruit. Eentje dan.

De auteur is weer begonnen met roken.

    • Toon Beemsterboer