Vroeger was het beter, is dat de kerstboodschap?

De kersttoespraak van koningin Beatrix over het belang van contact met de naaste heeft me geraakt. Maar ook geërgerd. Het klonk af en toe zo veroordelend. Vroeger was het beter, is dat de boodschap? Vroeger was er vanzelfsprekende burenhulp. Maar met alle respect: is de koningin ooit iemands buur geweest? De moderne mens is doof en blind voor zijn naasten, voornamelijk bezig met zichzelf? Daar merk ik niets van in mijn zogenaamde probleemwijk in Amsterdam.

De koningin stelt dat de moderne technieken de mens vervreemd hebben van zijn buren en van echt contact; dat virtuele contacten die leegte niet kunnen vullen. Maar opnieuw met alle respect: weet zij daar wel genoeg van? Weet zij van de virtuele contacten tussen lotgenoten (bijvoorbeeld mensen met een medische aandoening) die elkaar niet alleen van informatie voorzien, maar ook daadwerkelijk steunen, soms met oceanen afstand ertussen? En dat deze vorm van contact voor hen wezenlijk is?

Dat deze vorm van contact haar niet ligt, kan ik begrijpen, maar om dan meteen maar te stellen dat het geen echt contact is, dat alleen een vastgehouden hand of oogcontact de boodschap van naastenliefde kan overbrengen, daarmee vervreemdt zij veel mensen van zichzelf. En daar spreekt zeker geen verbondenheid of wij-gevoel uit. En zou ze niet beter kunnen weten? Heeft zij niet gevoeld hoe haar zucht, voorafgaand aan de televisietoespraak na de noodlottige gebeurtenissen op 30 april, aankwam bij de kijkers? Het was een virtuele zucht, die via camera’s, satellietverbindingen en televisieschermen bij ons terechtkwam, maar hij heeft veel mensen echt geraakt. En ze vertelt me toch niet dat ze niet gemerkt heeft hoe mensen haar en haar familie geprobeerd hebben te steunen met ouderwetse handgeschreven brieven, maar ook met moderne korte e-mailberichtjes of simpelweg op telepathische wijze, door aan haar te denken of voor haar te bidden?

Virtueel contact is ook contact. Het komt niet in de plaats van tastbare nabijheid, het is een aanvulling erop, zeker ook in die situaties waar tastbare nabijheid niet mogelijk is.

Els van der Veen

Amsterdam

    • Els van der Veen Amsterdam