'Van Gogh sneed in oor wegens trouwplan van broer'

Het oor van Vincent van Gogh blijft boeien. De Britse kunsthistoricus Martin Baily heeft nu ‘bewijs’ gevonden dat Vincents broer Theo de reden is van de zelfmutulatie. Eerder dit jaar zou volgens Duitse wetenschappers Van Goghs vriend Paul Gauguin de dader zijn geweest.

Baily baseert zijn theorie op het schilderij Stilleven rond een bord met uien uit januari 1889, van Van Gogh. Hij werkt de vondst uit in een artikel voor het maandblad The Art Newspaper. De Britse pers schreef daar dit weekeind over.

Van Gogh sneed op 23 december 1888 in Arles een stukje van zijn oor af. Volgens Baily omdat hij vreesde de voor hem essentiële steun van zijn broer te verliezen. Theo zou hem over zijn trouwplannen met Johanna Bonger hebben geschreven. En die brief ontdekte Baily op het schilderij.

Dat het de bewuste brief is, leidt Baily af uit het nummer 67 in een cirkel op de envelop. Dit was de officiële poststempel van het postkantoor in Place des Abbesses, vlakbij het appartement van Theo. Verder bouwt Baily op een brief van Theo aan Johanna Bonger. Daarin staat dat zijn broer niet enthousiast op de trouwplannen reageerde.

Nienke Bakker is onderzoeker bij het Van Gogh Museum en medesamensteller van de nieuwe uitgave van de brieven van Van Gogh, waarop Bailey volgens haar zijn theorie baseert. „Het poststempel hebben wij uitgezocht en en beschreven in een noot. Baily is een goed onderzoeker, maar hier heeft hij niet genoeg bewijs, dat heb ik hem ook gezegd. We weten wel dat Vincent op 23 december van Theo een envelop met geld heeft ontvangen en dat hij die avond een stuk van zijn oor heeft afgesneden. Waarschijnlijk zat er een brief bij het geld, maar we kennen die niet.”

Volgens Bakker blijkt uit de brieven nergens dat Vincent tegen het huwelijk van zijn boer was. „Hij stimuleerde Theo juist vaak om te trouwen en een gezin te stichten. En waarom snijdt iemand een deel van zijn oor af? Daar is geen rationele reden voor. Hij was in de war en iets heeft hem tot de daad gebracht. Een definitief antwoord zullen we nooit krijgen, want we hebben geen bronnen die het uitleggen.”