Over vrouwenlijken

In de literaire thriller Zwijgplicht (Bruna, € 19,95) van Linda Castillo word je deelgenoot van een serie perverse en extreem plastisch beschreven gruwelmoorden op jonge vrouwen, die nadat ze met allerlei onder stroom staand ijzer zijn gepenetreerd, worden opengesneden, leeggehaald (darmen enzo) om – al dan niet ondersteboven hangend als een koe – langzaam dood te bloeden.

Dit alles in de maagdelijk witte sneeuw, gevallen in het serene stadje Painters Mill in Ohio, waar de meerderheid van de behoudende en vredelievende bevolking een boerenbedrijf runt en behoort tot de amishgemeenschap.

Politiecommissaris Kate Burkholder – sinds haar pubertijd met een geheim worstelend, waardoor ze besloot het benauwende stadje en dito geloof te ontvluchten – moet deze zaak oplossen. De relatie tussen haar geheim en de moorden versterkt de suspense. Je weet dat de gruwelijkheden niet alleen beschreven zullen worden vanuit het perspectief van degenen die de slachtoffers aantreffen. Maar ook live, vanuit Kate’s beleving, die het aan den lijve zal ondervinden.

Hoewel ze geen concrete voorbeelden gaf, is dit zo’n boek waardoor Jessica Mann, Brits detectiveschrijfster en recensent voor Literary Review, besloot te stoppen met recenseren, zoals NRC Handelsblad dit najaar berichtte: ‘Mann bespeurt steeds meer „sadistische vrouwenhaat” in thrillers. Mann: „Het lot van de slachtoffers wordt in detail beschreven. Als er jonge vrouwen in het spel zijn wordt het nóg explicieter weergegeven. Vrouwen worden vastgebonden, gekneveld, verkracht, verbrand, geslagen of gegeten.” Ze ergerde zich ook aan een cover met een dode vrouw, terwijl het slachtoffer een man was. De uitgever reageerde daarop als volgt: „Dode, gemartelde vrouwen verkopen boeken, dode mannen doen dat niet. Dode kinderen en bejaarden evenmin.” ’

Hoe zullen critici dit verschijnsel dan noemen, als vrouwelijke auteurs hun vrouwelijke slachtoffers laten vermoorden en de moorden laten oplossen door een vrouw? Retrospectief genderseksistisch feminisme? En wat maakt het dat? Dat een vrouw dit schrijft of dat de slachtoffers vrouwen zijn? Zijn vrouwen, naast lekkerder beeld voor op de cover, niet ook gewoon vaker slachtoffers?

Plastisch is al snel synoniem voor uitleggerig. En dat is populair, zie tv-series als Bones, CSI New York en Crime Scene Investigation. ‘De kogel kwam hier binnen (van heel dichtbij visueel gemaakt) en hier weer naar buiten (bloedspetters in slowmotion).’ En sussend, want elke denkbare moord – ook cold case – is op te lossen. Er ligt altijd wel ergens een spatje DNA te slingeren. En één scheikundelesje leidt al tot arrestatie. Moord als populaire wetenschap, het heeft toch ook iets schooljufferigs.

Viola Lindner

    • Viola Lindner