Het proces van voortdurend vallen

Kerry Skarbakka wil laten zien dat iedereen zijn houvast kan verliezen.

En moet je je daar tegen verzetten of je gewoon maar laten gaan?

In 1960 publiceerde Yves Klein zijn bekende Saut dans le vide (Sprong in de ruimte), een fotomontage waarop de kunstenaar met de armen gespreid uit een raam lijkt te vliegen. De 38-jarige Amerikaan Kerry Skarbakka moet het beeld kennen. Hij is opgeleid als beeldhouwer aan de University of Washington School of Art en als fotograaf aan het Columbia College in Chicago. Eerder maakte hij fotoseries over verlaten huizen, zijn door kanker gevelde moeder en vechtende kickboksers.

Na de aanslag op de Twin Towers begon hij met de serie The Struggle to Right Oneself (de worsteling om je evenwicht te herstellen). Hierin is de fotograaf steeds zelf te zien, terwijl hij naar beneden stort. Dat kan van een flatgebouw of spoorbrug zijn, maar ook gewoon thuis in de woonkamer of in het bad. Adembenemende momenten, die de fotograaf als een gestolde nachtmerrie levensgroot exposeert.

Skarbakka liet zich inspireren door een citaat van de filosoof Martin Heidegger, waarin die het menselijk bestaan omschrijft als ‘een proces van voortdurend vallen’.

„Deze levensvisie is bepalend voor mijn hele werk”, zegt Skarbakka. „Hoe moet je je beschermen tegen onstabiliteit? Telkens weer kom ik terug op het wezen van onze beheersing en onze verantwoordelijkheid daarbij. Achter onze evenwichtige façade schuilt een wereld waarin onze stabiliteit voortdurend op de proef wordt gesteld. Oorlog, de bedreiging van onze veiligheid, de effecten van globalisering en de discussie over onze identiteit: dit alles drukt op ons en bedreigt onze toch al wankele innerlijke balans. Waardoor ons gevoel van controleverlies toeneemt.”

Zijn ‘springfoto’s’ reflecteren de opeenstapeling van angsten die Skarbakka in het huidige leven waarneemt. „Mijn interpretatie van het veranderende mensbeeld vindt plaats in een ruimte waar geen terug meer is. Ik stel de vraag of je je moet verzetten, of het gewoon maar moet laten gaan. Deze foto’s zijn als onheilspellende boodschappen die ons eraan herinneren dat we allemaal ons fundament en houvast kunnen verliezen. Bovendien laten ze zien dat ons bestaan een precaire balans is tussen een strijd om te overleven en de droom om onze menselijkheid te overtreffen.”

Hij gebruikt digitale montagetechnieken, maar alleen om de gebruikte touwconstructies weg te halen. Want de sprong zelf moet levensecht worden getoond. „Met behulp van klimgereedschap en touwen fotografeer ik het lichaam, terwijl het van gevaarlijke afgronden zweeft of van traptreden tuimelt. Die bevroren beweging toont gereedheid voor de actie die aan de foto ten grondslag ligt. Hierdoor wil de kijker de ware betekenis van de foto doorgronden. Gaan we vallen? Kunnen we vliegen? En als we vliegen, maakt controleverlies dan juist niet de uiterste controle mogelijk?”

Skarbakka beklemtoont dat hij geen veredelde stuntman is. Ook wil hij zichzelf niet al springend aan de kunst opofferen. „Daarom is veiligheid een belangrijke factor bij dit werk. Toch blijft het risico bestaan dat ik me verwond. Dat is onvermijdelijk, ook al omdat juist de kracht van de foto’s ligt in het feit dat ze allemaal op locatie zijn opgenomen.”

Reisplannen voor Washington? Deze serie is t/m 30 januari te zien in Irvine Contemporary.

    • Tom Rooduijn