Een uur voor de landing moeten riemen vast

Schiphol heeft de veiligheidsmaatregelen aangescherpt na de mislukte aanslag van vorige week. Voor passagiers zijn de maatregelen het gesprek van de dag.

28-12-2009, Schiphol. Eerste controle security en douane. Foto Bas Czerwinski Czerwinski, Bas

Passagiers die naar de Verenigde Staten vliegen, moeten zich al een uur voor landing op hun stoel vastgespen en daar blijven zitten totdat het toestel stilstaat. Dat moet voorkomen dat ze vlak voor de landing op een vliegtuigtoilet explosieven kunnen mengen, zoals een 23-jarige Nigeriaan deed op Eerste Kerstdag.

Al bij het inchecken van de bagage op Schiphol waarschuwt een steward van de luchtvaartmaatschappij reizigers op tijd bij de gate te zijn. De controles zijn verscherpt en zullen meer tijd in beslag nemen. Net als anders gaan passagiers door detectiepoortjes. Handbagage gaat op een lopende band door een scanner. Daarna wordt iedereen gefouilleerd en worden alle tassen handmatig gecontroleerd. Dat was voor de Kerstdagen niet zo. Toen kwam het grondpersoneel op Schiphol alleen in actie bij een piep of een vreemd voorwerp op de scanner.

Schiphol maakte vanochtend bekend als gevolg van de mislukte aanslag extra beveiligingsmedewerkers in te huren voor verscherpte controles op vluchten naar de Verenigde Staten, ongeveer vijftig mensen per dag. Op de luchthaven zijn per etmaal tussen de 3.500 en 4.000 beveiligers aan het werk.

Om twaalf uur vanmiddag checkte de familie Osid uit Detroit in. Ze zijn een uur eerder gekomen dan normaal. Ze zijn gewaarschuwd door familie, maar niet voor lange wachttijden; hun verwanten in Detroit vertelden hun voorzichtig te zijn, goed op hun tassen te letten en goed om zich heen te kijken.

De 42-jarige Maarten Fekkes zegt op Schiphol niet onder de indruk te zijn van de maatregelen. Zijn vriendin woont in Washington, hij komt er vaak. „Ik verwacht op z’n Israëlisch te worden gescreend. Ze zullen wel een hoop vragen stellen, maar ik ben er altijd twee uur van tevoren en dat vind ik lang genoeg.”

De extra maatregelen zijn genomen om te voorkomen dat vandaag of morgen weer iemand explosieve materialen op zijn lichaam plakt. Het gaat om maatregelen die de Amerikaanse Transportation Security Administration oplegt aan luchtvaartmaatschappijen die van en naar de Verenigde Staten vliegen, zegt een woordvoerder van de terreurbestrijdingsorganisatie NCTb. De luchtvaartmaatschappijen vragen de vliegvelden om ondersteuning van de extra controles.

Ook op andere internationale vluchten is de alertheid toegenomen, zegt Evert van Zwol van de Vereniging van Nederlandse Verkeersvliegers. Het zijn ad-hocmaatregelen, zegt hij, zoals die ook werden genomen na pogingen tot aanslagen met vloeistoffen, of explosieven in een schoen. Sommige maatregelen worden na een tijdje opgeheven.

De incidenten hebben ook een blijvende invloed op het vliegen. Nog altijd mogen passagiers niet meer dan 100 milliliter in hun handbagage vervoeren. Passagiers in sommige landen moeten nog hun schoenen uitdoen bij het inchecken. Ook dit incident zal in alle besprekingen en evaluaties over veiligheid in de burgerluchtvaart worden meegenomen, denkt Van Zwol. Eenvoudig fouilleren of een bodyscan had de Nigeriaan mogelijk uit de stroom passagiers weten te halen. Het kleine pakketje dat de Nigeriaan op zijn lichaam droeg, was mogelijk in een oogopslag zichtbaar geweest.

Schiphol heeft sinds 2007 zeventien van deze scans in gebruik. De apparaten maken op basis van weerkaatsing een beeld van de contouren van het lichaam.

De controle door bodyscans is nog niet operationeel. Het systeem zit in een testfase, waardoor het volgens regelgeving van de Europese Unie beperkt en alleen op vrijwillige basis mag worden ingezet. Bovendien zijn er bezwaren, zoals de „aantasting van de privacy”, zegt een woordvoerder van Schiphol.

Van Zwol hoopt dat als gevolg van dit incident de bodyscan versneld kan worden ingevoerd.

Lees een stuk over de bodyscan en discussieer mee op nrc.nl/recht-en-bestuur

    • Freek Schravesande
    • Esther Rosenberg