Een topjaar voor de meeste musea

Economische crisis, teruglopend toerisme en vertraagde verbouwingen lijken de Nederlandse musea nauwelijks te deren. Voor de meeste musea was 2009 een topjaar.

„Ondanks het gesloten gebouw heeft het Stedelijk in 2009 minstens 223.000 kunstliefhebbers weten te bereiken”, zo jubelt het Stedelijk Museum in een persbericht. Het belangrijkste museum voor moderne en hedendaagse kunst van ons land is al vijf jaar dicht, maar naar tentoonstellingen op locatie met werken uit de collectie kwamen dit jaar net zoveel mensen kijken als bijvoorbeeld het Groninger Museum of Boijmans Van Beuningen bezoekers trokken. En zelfs twee keer zoveel als het Bonnefantenmuseum.

Het publiek weet de Nederlandse musea, ondanks alle vertraagde verbouwingen en ondanks de recessie, nog steeds te vinden. De Nederlandse Museumvereniging telde in 2009 bij de 55 grootste Nederlandse musea in totaal zo’n 11 miljoen bezoekers, vrijwel net zo veel als vorig jaar. „Een uitstekende prestatie”, vindt de Museumvereniging, vooral omdat dit jaar minder toeristen naar ons land kwamen. Dat het museumbezoek toch niet is gedaald komt doordat veel Nederlanders vakantie in eigen land vierden. De Museumjaarkaart bleek dit jaar ongekend populair: er werden er in 2009 600.000 van verkocht, volgens de vereniging meer dan ooit.

Het Rijksmuseum miste dit jaar een klapper als de diamanten schedel van Damien Hirst en zag het aantal bezoekers teruglopen van 984.000 naar 870.000. Maar andere Amsterdamse musea profiteerden juist weer van het feit dat de twee belangrijkste musea in de stad al dan niet gedeeltelijk dicht zijn. Fotografiemuseum Foam trok mede dankzij een succesvolle tentoonstelling van Richard Avedon 190.000 bezoekers – 83.000 meer dan in 2008. En de in juni geopende Hermitage Amsterdam verwelkomde in het eerste half jaar maar liefst 450.000 bezoekers.

Het best bezochte museum van Nederland is nog altijd het Van Gogh Museum, dat met 1,45 miljoen bezoekers iets lager scoorde dan voorgaande jaren. „Met name in de eerste twee maanden van het jaar lag het bezoek achter op 2008 en waren de effecten van de economische crisis op het toerisme goed voelbaar”, aldus het museum. Herstel kwam met de tentoonstelling Van Gogh en de kleuren van de nacht, die vanaf 13 februari ruim 530.000 mensen trok.

De Gemeentemusea Den Haag spreken van een „fantastisch jaar” met het recordaantal van 90.000 bezoekers voor het Fotomuseum en GEM. Boijmans Van Beuningen meldt opgetogen dat het de verwachtingen voor 2010 naar boven bijstelt. Het Rotterdamse museum trekt de laatste jaren veel meer bezoekers dan begroot – in 2009 waren 40 duizend meer dan de verwachte 185 duizend. Voor komend jaar mikt Boijmans, dat onder meer een grote tentoonstelling over de schilder Kees van Dongen op het programma heeft staan, op 240 duizend bezoekers.

Opvallend is dat ook Amerikaanse musea hun bezoekersaantallen ondanks de crisis op peil hielden. Tweederde van de musea zagen zelfs een duidelijke opwaartse lijn, zo blijkt uit een onderzoek van The Art Newspaper. En dat gold niet alleen voor de gratis musea, maar ook voor het MoMA in New York, met 20 dollar entree een van de duurste van het land. Met 2,8 miljoen bezoekers had het MoMA het beste jaar uit zijn tachtigjarige geschiedenis.

    • Sandra Smallenburg