Een stem van gebroken keramiek

Zanger Vic Chesnutt maakte liedjes briljant van eenvoud, bijtend van sarcasme en hartroerend van melancholie.

„Muziek is een manier om mijn ellende van me af te zingen”, zei Vic Chesnutt in 1994 in een interview met deze krant. De Amerikaanse zanger en songschrijver, die op Eerste Kerstdag op 45-jarige leeftijd in een ziekenhuis in Athens, Georgia overleed nadat hij zichzelf een overdosis spierverslappende middelen had toegediend, bracht een groot deel van zijn leven door in een rolstoel. Op 18-jarige leeftijd raakte hij verlamd bij een auto-ongeluk, waarmee een einde kwam aan zijn belofte als aanstormend rockzanger. Maar Chesnutt lijmde een plectrum aan zijn handschoen en leerde zichzelf een rudimentaire gitaarstijl aan. De liedjes die hij daarna maakte waren briljant van eenvoud, bijtend van sarcasme en hartroerend van melancholie.

James Victor Chesnutt werd geboren in Florida en trok op 21-jarige leeftijd naar de bloeiende muziekstad Athens, waar hij regelmatig speelde in de legendarische 40 Watt Club. Zanger Michael Stipe van R.E.M. zag hem optreden en was dusdanig onder de indruk dat hij Chesnutts eerste album Little produceerde. Die plaat, magisch in de naakte eenvoud van kleine liedjes over mensen en plaatsen op het Amerikaanse platteland, definieerde het begrip lo-fi met ongepolijste en eerlijke muziek. In het begin heerste er geheimzinnigheid omtrent Chesnutts identiteit: liefhebbers meenden in de gruizige stem en de intrigerende teksten Stipe zelf te herkennen. Begrijpelijk, zei Chesnutt later, want hij deelde zijn achtergrond en een hang naar mystiek met de R.E.M.-zanger.

Nadat Stipe ook zijn tweede cd West Of Rome produceerde, werd Chesnutt een internationaal gewaardeerd zanger wiens oeuvre 15 albums zou gaan omvatten. Dat hij door zijn handicap nooit zo beroemd zou worden als sommige van zijn tijdgenoten, vond hij geen bezwaar. „Naast musiceren is slapen mijn grootste hobby”, zei hij met de droge humor die uit zijn liedje Sleeping man sprak, over toeristen die zich vergapen aan een slapende man in een vitrine. Zijn liedjes oogstten waardering onder collega’s. I n 1996 coverden o.a. R.E.M., Smashing Pumpkins, Live en Madonna zijn songs op The Gravity Of The Situation.

Als solist was Chesnutt een boeiende verschijning, zachtmoedig en sardonisch in zijn rolstoel, meestal voortgeduwd door zijn vrouw Tina. Zijn songs werden gaandeweg directer en minimaler, altijd met de stem van gebroken keramiek die een voelbare tragiek herbergde. Zijn persoonlijk leven werd getekend door de voortdurende strijd om de medische kosten op te brengen. Hij zette zich in voor legalisatie van medicinale marihuana en voor het Sweet Relief-fonds, dat geld inzamelt voor onverzekerde muzikanten.

Recent uitte Chesnutt een noodkreet dat hij de hoge medische kosten niet meer op kon brengen. „I could die tomorrow”, waren zijn laatst opgetekende woorden. In zijn songteksten refereerde hij vaak aan de dood, met relativeringsvermogen, en in de gedaante van Magere Hein. Wrang is dat hij zich van het leven beroofde op het moment dat president Obama op het punt staat de gezondheidszorg te hervormen. Tientallen prachtige songs herinneren aan een zanger die de liefde net zo overtuigend met een Griekse tragedie kon vergelijken als met een soeplepel.

    • Jan Vollaard