De zin van 2009

De laatste week van het jaar is ingegaan en we worden weer overvoerd met overzichten en balansen. En – er wordt in deze donkere dagen nu eenmaal veel gemoraliseerd – met de vraag of het Goede terrein heeft gewonnen op het Kwaad. Geen idee. We kunnen ons beter afvragen of we meer problemen hebben opgelost dan er nieuwe zijn bijgekomen.

Iedereen weet nu wel dat de echte problemen niet ophouden bij landsgrenzen: de opwarming van de aarde, de financiële en economische crisis, pandemieën. Oplossingen vragen om daadkracht en samenwerking; kennis en begeestering. De daadkracht viel niet tegen, het afgelopen jaar, maar hij stopte te vaak bij de grens. Aan de samenwerking schort nog veel, al zijn er gedragscodes afgesproken. En de kennis neemt toe, maar de wereldpolitiek is niet rationeel.

En begeestering? Daar is grote behoefte aan. Zo groot dat een politieke leider die inspirerende toespraken houdt de Nobelprijs voor de Vrede kreeg. Het is of de mensen willen horen waarom het allemaal begonnen is. Of ze opgewekt willen worden door een verhaal waarin ze zelf een rol spelen. Dat laat zien dat menselijke inspanningen zin hebben. Zingeving, daar is veel vraag naar.

Koningin Beatrix had het op Eerste Kerstdag over de keerzijde van individualisering: verminderde gemeenschapszin. Ze wees op de paradox van toegenomen communicatiemogelijkheden en afnemend sociaal contact. Op de vrijblijvendheid van ontboezemingen van achter het beeldscherm. Daar had de majesteit een punt. Maar ze is te pessimistisch. De meest begeesterende politicus van dit moment won de verkiezingen dankzij moderne communicatiemiddelen. Die werkten mobiliserend en de beweging die ze op gang brachten was helemaal niet vrijblijvend.

Barack Obama, de man van het jaar, zei begrip te hebben voor de teleurstelling over ‘Kopenhagen’. Maar wat wél is overeengekomen, is een afspraak tussen een oude mogendheid met een jonge leider, de VS, en twee nieuwkomers in de wereldarena: China en India. En dat begin van samenwerking, van overeenstemming over de kern van het probleem, is wel degelijk hoopgevend. Het kan best.

Dirk Vlasblom

    • Dirk Vlasblom