Albina koelt woede op buitenlanders

Een dodelijke steekpartij leidde tot een plundertocht in de Surinaamse stad Albina, waar de inwoners zich achtergesteld voelen bij buitenlandse nieuwkomers.

Militairen en politieagenten patrouilleren door de verlaten straten van het Surinaamse grensstadje Albina waar de uitgebrande auto’s, het verwoeste hotel en de geplunderde winkelpanden getuigen van de rellen die er met Kerstmis plaatshadden.

Een hoog opgelopen ruzie tussen een lokale bewoner die bekendstond als een crimineel en een Braziliaanse goudzoeker mondde in de nacht van donderdag op vrijdag uit in een dodelijke steekpartij waarbij de crimineel om het leven kwam. Honderden woedende marrons, de lokale bewoners van dit gebied, trokken vervolgens met bijlen en wapens de straat op en richtten hun agressie tegen alle andere Brazilianen en buitenlanders in het dorp, onder wie Chinese winkeliers. Zeker dertien mensen raakten gewond en twintig Braziliaanse vrouwen werden verkracht en mishandeld.

„Dit zijn Rwandese taferelen in switi Sranan [mooi Suriname]”, roept een radioverslaggever tijdens een rechtstreeks verslag op locatie. „Hier ontbreekt ieder gezag en overheerst de emotie.”

In Suriname is geschokt gereageerd maar toch komen de rellen niet helemaal uit de lucht vallen. Albina was al tijden een broeinest van onrust, geweld en wetteloosheid. Maar dat het normaal zo rustige Suriname een Kerst met moord, geweld en verkrachtingen tegemoet zou gaan had niemand verwacht. De Nederlandse onderwijzer Hugo den Boer die al bijna tien jaar les geeft in Albina was getuige van de plunderingen in zijn woonplaats.

„Ik zag mensen die ik normaal ken als gezellige buurtbewoners ineens met bijlen lopen en alles kort en klein slaan”, vertelt Den Boer. „Zelf ben ik met een groepje verkrachte Braziliaanse vrouwen die totaal overstuur waren naar de politie gegaan zodat ze daar aangifte konden doen. Een van de Chinese eigenaren van een winkel die helemaal is geplunderd en kapotgeslagen is een goede kennis van me. Die man heeft nooit een vlieg kwaad gedaan en is nu alles kwijt. Alleen omdat hij goede zaken doet moet hij het nu ontgelden.”

De onderwijzer zag zelfs ambtenaren en huisvrouwen de winkels afstruinen op zoek naar waardevolle spullen. „Zo snel kan het dus omslaan in totale anarchie.”

Dat het geweld zich voornamelijk richtte op de aanwezige buitenlanders, voornamelijk Brazilianen en Chinezen lijkt een uiting van diepgewortelde frustratie van de lokale marrons, afstammelingen van gevluchte plantageslaven, die het gevoel hebben dat deze nieuwe bewoners hun rijkdommen afpikken en de regels ontduiken.

Daarnaast is er nog de erfenis van de binnenlandse oorlog die hier eind jaren tachtig tussen jungleleider Ronny Brunswijk en Desi Bouterse woedde. Grote groepen dropouts, werkloosheid, alcohol en drugsverslaving en een hele generatie die met geweld is opgegroeid is daarvan het gevolg. Het bij de jetset populaire vakantieoord dat Albina ooit was, met als bijnaam de Surinaamse Rivièra, werd tijdens de oorlog volledig kapot geschoten en nooit goed hersteld.

De komst van grote groepen Chinese ondernemers en duizenden Braziliaanse goudzoekers, die in het nabijgelegen en goudrijke Lawa-gebied keihard aan de slag gingen en succes boeken, zette de verhoudingen verder op scherp. Regelmatig overvallen marrons de goudmijnen van de Brazilianen, en zeker nu de goudprijs is gestegen is ook het aantal overvallen toegenomen.

De met Kerst doodgestoken man stond bekend als frequente overvaller van goudmijnen. Vanuit Paramaribo is er volgens onderwijzer Den Boer een volledige desinteresse in wat er in het oostelijke gebied van het land gebeurt. „Er is hier nooit geïnvesteerd door de politici in Paramaribo. De school waar ik les geef heeft klassen met veertig leerlingen, terwijl veel leerlingen al een achtertand hebben. Er zijn leerlingen die pas op hun achttiende de lagere school afronden. Er is geen goede kinderopvang, kleuterscholen zijn er niet. De overheid heeft het gezag in het binnenland totaal verloren.”

President Ronald Venetiaan heeft bij eerdere ongeregeldheden in het gebied aangegeven dat voormalig jungleleider Ronny Brunswijk, nu parlementslid, er orde op zaken moet stellen. Deze leider van de grootste marronpartij en zelf afkomstig uit het gebied, zou zijn achterban in toom moeten houden, aldus de president. Maar wat heb je aan een rolmodel dat zijn eigen agressie niet onder controle kan houden? Dit jaar kwam Brunswijk voor de zoveelste keer in opspraak vanwege geweldpleging.

Naast een aantal schietpartijen, mishandelde Brunswijk recentelijk een werknemer van het elektriciteitsbedrijf waar hij zijn rekening moest betalen. Brunswijk vond de rekening te hoog en sloeg uit woede de loketist in elkaar.

Den Boer: „Zolang mensen als Brunswijk voorbeeldfiguren moeten voorstellen en door de bewoners op handen worden gedragen, is het vechten tegen de bierkaai. ”

    • Nina Jurna