Rapper Mo$heb kreeg straf voor 'bam bam, Geert'

Zeker, de vrijheid van artistieke expressie is ruim.

Maar Mo$heb nam bewust het risico dat zijn dreiging op internet terecht zou komen.

Oppenheimer, Ruben L.

Afgelopen vrijdag veroordeelde de Rechtbank in Rotterdam een twintigjarige rapper tot een forse straf omdat hij Wilders in een gezongen songtekst met de dood had bedreigd. De rap had hij op cd gezet, waarvan er 250 waren verkocht. Zo belandde het nummer via YouTube op internet. Het was Wilders zelf die in deze zaak aangifte had gedaan. In de strafzaak beriep de rapper zich op de vrijheid van meningsuiting, in het bijzonder de artistieke expressievrijheid. Dat verweer werd terecht door de Rechtbank verworpen.

Wij hebben vrijheden voor een bepaald doel. In dat doel ligt ook ook de beperking van het gebruik van die vrijheden opgesloten. Uitoefening van vrijheden kan bovendien botsen met vrijheden van anderen.

Vrijheid van meningsuiting heeft het politieke doel in een democratie de ongehinderde uitwisseling van openbare meningen en emoties over de politieke standpunten te bevorderen. Dat betekent dat je iemand in het openbaar scherp mag aanvallen over zijn standpunten of in het openbaar je gemoed daarover mag luchten, maar niet dat je hem om wat hij vindt met de dood mag bedreigen, toehoorders tot haat tegen hem mag aanzetten of deelnemers aan het debat mag discrimineren (‘moslims go home’). Wilders vraagt terecht bescherming tegen het feit dat hij als politicus om wat hij openbaar uitdraagt met de dood wordt bedreigd. Tegelijk moet hij zich zelf binnenkort ook voor de rechter verantwoorden omdat hij zijn positie als politicus misbruikt om kiezers aan te zetten tot haat en discriminatie tegen moslims.

De vrijheid van artistieke expressie is ruimer dan de politieke expressie. Literatuur, theater en beeldende kunst confronteren lezers en toeschouwers met moord en doodslag, overspel en ander bedrog. Dit betekent wel dat de toeschouwer zich tot de kunstuiting in een bijzondere relatie bevindt. Hij moet begrijpen dat het niet echt is, het spel ‘meespelen.’ En hier wringt bij onze rapper de schoen. Hij vertolkt in de tekst wel zijn wens en droomleven, maar besluit toch met woorden: „Als je zo blijft doorgaan, ben jij de volgende. Niet door mij hoor, misschien wel door iemand anders.”

Rapkenners zullen zeggen dat dit soort bedreigingen in de rap gebruikelijk is en dat je dat moet vergelijken met een harde grap van een cabaretier. Misschien dat ik daarom geen liefhebber van de rap ben, omdat ik daarin de ironie van de kunst mis. Maar zelfs als dit zo zou zijn, dan heeft de rapper door de verkoop van de cd aan het algemene publiek het bewuste risico genomen dat deze ‘ironische dreiging’ op internet terecht zou komen, ver verwijderd van de context van het genre van de rap. En dan is het geen fictie meer. Dan geeft het ook emotionele schade: Wilders voelde zich bedreigd.

Het onderscheid tussen woorden die niets ‘doen ‘ en daden die schaden is van de 19de eeuw, al zijn er in Nederland aan de Universiteit Leiden nog aanhangers van dit standpunt te vinden. Als woorden geen effect zouden hebben, waarom zou je dan je mening nog uiten?

Egbert Dommering is hoogleraar informatierecht aan de Universiteit van Amsterdam

    • Egbert Dommering