Na mijn verhaal vroeg hij: 'Oma, weet je ook hoe het echt is?'

A lightning bolt hits the construction crane of a condominium development in central Bangkok, Thailand on Wednesday, May 17, 2006. The Bank of Thailand stated earlier this year that six Thai industries including electronics, construction, real estate, rubber, pulp and paper and frozen seafood, had put the brakes on investment. Photographer: Udo Weitz/Bloomberg News BLOOMBERG NEWS

Of ik in deze tijd zou willen opgroeien? Natuurlijk niet. Wie wel? Als volwassenen leven wij natuurlijk in een fantastische tijd. Maar wij hebben gelukkig een andere start gehad. De wereld van het kleine kind, waarin het wonder nog zou moeten bestaan, wordt gereduceerd tot de verpletterende nuchtere uitleg hoe het allemaal precies in elkaar steekt.

Ik zal dit met twee voorbeelden verduidelijken.

Mijn kleinkinderen kregen in groep drie te horen dat er eerst niets was; dat er toen atomen kwamen die zich verzamelden, elkaar aantrokken en een lichaam vormden. Dit alles stond op uitgeknipte voorgeprinte vierkantjes op een papier. Daaronder was de eigen activiteit te zien: een tekeningetje van een bom, met kaboem en de oerknal eronder geschreven.

Wat moet zo’n kind van zes jaar met die abstracties? Waarom geen mooi verhaal over de schoonheid van de aarde, de kosmos de pracht van de sterrenhemel, de natuur?

Mijn kleinzoon vroeg toen het onweerde en wij op het strand liepen: „oma, wat is onweer?” Ik vertelde enthousiast van Thor die heel boos was en zijn hamer met donderend geraas door de hemel slingerde zodat de vonken er afspatten. Hij keek mij met grote ogen aan. De ander van zeven keek mij met een welwillende blik aan en zei toen: „oma, weet je hoe het echt is?” En toen kreeg ik het ‘juiste’ te horen. Grappig, maar ook jammer.

Speelgoed wordt steeds meer knopjes drukken. Peuters van twee jaar zie ik al puzzeltjes maken op de computer. Buitenaardse monsters en agressieve, gevaarlijke kunststofmannetjes met een mitrailleur in de ene en een dolk in de andere hand worden aan de kinderen als verrassing gegeven bij een kindermenu, zonder de ouders te vragen of dit spul wel gewenst is.

Het is o zo belangrijk dat kinderen nog schoonheid en heelheid kunnen ervaren.

Maar nee, met de kale naakte waarheid van abstracte redeneringen wordt hun kindzijn afgepakt. De wonderen zijn de wereld uit; ze zijn platgepraat: romantiek, verliefdheid, seksualiteit zijn slechts reacties in de hersenen.

Geen wonder dat jongeren, ontnuchterd vanaf de wieg, de realiteit ontvluchten. Zij zoeken de roes in drinken en drugs en eten, almaar eten om de innerlijke leegte te vullen. De lagen vet vormen de buffer om de realiteit aan te kunnen.

De mens is meer dan ‘atomen zweven door de ruimte – de atomen worden aangetrokken en als klap op de vuurpijl: atomen vormen een lichaam’. Een lichaam is voor een kind zijn fijne lijf waarmee hij leeft, speelt, rent, huilt en lacht en nog veel meer.

Vandaar mijn nee.

M.M. Voss, 1941

    • M.M. Voss