Het kind verdient meer dan kaarslicht

Adam Zaretsky is wat je noemt een gezellige prater, en zijn optreden is het hoogtepunt op de avond ‘Designer baby’s’ van de Utrechtse kunstenaarsorganisatie Impakt. Honderduit praat de bio-kunstenaar, per Skype-videolink vanuit het Massachusetts Institute of Technology, over zijn artistieke specialiteit: het manipuleren van natuur. De kennis van het dna en de celbiologie schrijden zo snel voort, zegt Zaretsky verlekkerd, dat er een heleboel nieuwe creatieve mogelijkheden ontstaan. Zelf lijkt hij niet te kunnen wachten om de eicellen van de mens te kruisen met het zaad van geiten, krokodillen, noem maar op. Niet bang zijn, betoogt hij keer op keer, maar creatief aan de slag gaan.

Zaretsky’s videolezing kent één pijnlijk moment, als hij vraagt hoeveel mensen er in de zaal zitten, aan de andere kant van de videolink. ‘Veertig’, jokt de presentator. Het zijn er namelijk nog geen twintig. Want Utrecht is vanavond door de sneeuw van de rest van de wereld afgesneden. In de grote hal van het naburige station Utrecht CS staan zo’n 1.500 mensen, dicht opeengepakt, te staren naar die ene zin op het elektronische bord: „De NS raadt reizen per trein voor de rest van de dag af.” De biotechnologie, en de communicatietechnologie mogen dan ongekende vergezichten bieden, de wetenschap van het bedrijfsklaar houden van wissels als het heeft gesneeuwd, heeft de Lage Landen nog niet bereikt.

Het lijkt op zichzelf wel gepast dat juist een kunstenaar op instinctmatige wijze de biotechnologie omarmt en, zoals Zaretsky doet, de draak steekt met een ieder die bedenkingen heeft tegen genetische manipulatie, designer baby’s, of datingprogramma’s die uitgaan van de dnastructuur van de partnerzoekenden. Kunst is er immers mede om grenzen te verleggen en te verkennen, en gevestigde vormen en gedachten ter discussie te stellen.

Kerstmis is geen feest voor martelende vragen. Gezelligheid is de norm, en warmte, of de tijdelijke hereniging met familieleden, of de vertedering voor de lichtjes in de boom. Harmonie is een vaag begrip, maar het kan wel behoorlijk dwingend worden, en er zijn heel wat mensen die op voorhand al een tikje depressief worden bij de gedachte dat zij ook dit jaar die staat van seizoensgebonden gelukzaligheid niet zullen halen.

Voor hen in het bijzonder is het kerstnummer van het Cultureel Supplement dat u in handen heeft, bedoeld. Wij hebben ervoor gekozen om op het fenomeen waarmee het kerstfeest als het ware begint, Het Kind, een andere schijnwerper te zetten, in plaats van het dezer dagen gangbare, alles verhullend en romantiserend kaarslicht. Op goedmoedige wijze – dat wel. Want ook de redactie van het CS wenst u immers fijne feestdagen.

Dit themanummer van het Cultureel Supplement, dat bij wijze van uitzondering op donderdag verschijnt, is het laatste CS van 2009. De volgende aflevering is op 8 januari 2010: in een verfriste vormgeving, met meer aandacht voor de recensenten als baken van de lezer in het cultuuraanbod, met een nieuwe wekelijkse rubriek over kunst op internet en meer cd- en dvd-recensies. Het hart van het CS blijft onveranderd: artikelen over kunst en cultuur in de breedste zin van het woord. En in de Selecties vindt u de keuzes op het gebied van beeldende kunst, film en andere kunsten, zoals u dat van ons gewend bent.

    • Raymond van den Boogaard