Een koninklijk postkoloniaal project

Nederland, Amsterdam, 9-5-2009 Koningin Beatrix in de Bijlmer voor de opening van de tentoonstelling Open Source Amsterdam. Ze begeeft zich tussen het publiek. Foto Maarten Hartman Hartman, Maarten

Welke kansen kunnen uitgevers niet laten liggen in 2010? Eerste recensie van eenfictief boek.

‘Alles wat je van je afkomst afweet, bereikt je in een vorm van verhalen’. Koningin Beatrix begint haar kinderboek Mr. Chambal vindt papieren met een intrigerende openingszin. Intrigerend omdat je je afvraagt voor wie deze mededeling opgaat: voor de lezer of voor de hoofdpersoon, het jongetje Chambal, dat op een paradijselijk stukje strand woont?

Het is het tweede geslaagde kinderboek van een lid van het Koninklijk huis binnen een jaar. Want wie een exotische beschrijving van een tragisch vrouwenleven op een schiereiland in Mozambique verwacht, schat Beatrix te laag in. Mr. Chambal vindt papieren is een wrang sprookje over de kracht van verhalen en wat er gebeurt wanneer documenten die tegenspreken. Door haar vlotte toon weet Beatrix er een spannend verhaal te maken, ondersteund door de confronterende tekeningen van Kamagurka.

Mr. Chambal vindt papieren gaat over het jongetje Chambal, wiens vader als timmerman in het vakantieresort Machangulo Paradise werkt. Een mooi project dat veel rijkdom en beschaving zal brengen, hopen de eilandbewoners. Zo ook Chambal die dagdroomt over een mooie prinses die op het eiland aanspoelt en door hem hoogstpersoonlijk naar het resort wordt gedragen, waar ze nog lang en gelukkig zullen leven. Terwijl Chambal in zijn fantasieën opgaat, verandert er van alles in het tropische, maar arme paradijs. Een oude vete over een geëxecuteerde chief speelt weer op: werd hij onthoofd omdat hij de orders van een Portugese vorst had geweigerd of omdat hij de tradities van het eiland verkwanselde. Wanneer het resort bijna af is, vindt Chambals vader oude documenten bij het afgraven van een zwembad, waaruit blijkt dat de onthoofde chief zijn eiland wilde behoeden voor een zogenaamde ‘Slagharen-beschaving’. ‘Ik mag toch al niks, dus dit ga ik gewoon niet doen’, liet de chief aan de Portugese vorst weten toen deze om meer goud en ivoor vroeg in ruil voor twee kerken en een missieschooltje. Dat verhalen en maatschappelijke betrokkenheid goed samen gaan, bewees Prinses Laurentien al met haar boek Mr. Finley en de wereld op zijn kop. Beatrix en Kamagurka bewijzen dat andermaal in dit prachtige postkoloniale sprookje.

    • Toef Jaeger