De Sovjets waren eerst

Op de wrede planeet Mars waren slechts zes landingen succesvol. Meestal ging het mis. Michiel van Nieuwstadt

Een oude Marslander kan makkelijk in de vergetelheid raken. Dat blijkt bij een bezoek aan het Jet Propulsion Laboratory in Pasadena. Begin juli 1997 landde het Marswagentje Sojourner veilig op de Marsbodem, maar de missie lijkt al bijna vergeten. Is er een Sojournerkopie? Nee die kun je hier niet zien, is de eerste reactie van een woordvoerder op de vraag of het karretje in het museum van het ruimtevaartlaboratorium nog ergens te vinden is. Of toch? Ja, daar staat het robotje ter grootte van een sinaasappelkist in het schemerdonker, een beetje scheef in een aquarium vol nagemaakte Marsrotsen.

Precies veertig missies naar Mars telt de Nasa in een beknopt overzicht op zijn website, meestal voor een vlucht langs, of het bereiken van een baan rond de planeet. Landen bleef altijd moeilijk.

DE EER OM

als eerste de oppervlakte van Mars te bereiken met een menselijk maaksel komt toe aan de Sovjets. Op 27 november 1971 liet een rond Mars draaiende ruimtesonde de landingsmodule ‘Mars 2’ los die met 6 kilometer per seconde de atmosfeer binnen raasde. De landingsmanoeuvre mislukte en de Mars 2 sloeg te pletter, maar “in elk geval werd het embleem van de Sovjet-Unie op het Marsoppervlak bezorgd”.

Met de Mars 3, een kopie van de Mars 2 hadden de Russen een paar dagen later iets meer succes. Op 2 december 1971 maakte dit toestel een zachte landing. Twintig seconden daarna ging het contact met de thuisbasis verloren. Mogelijk raakte de communicatieapparatuur beschadigd door zware stofstormen die tijdens de landing over het Marsoppervlak raasden.

TOT AUGUSTUS

1973 schieten de Sovjets opnieuw een reeks ruimtevaarttuigen omhoog. De Mars 6 bevat een landingsmodule die Mars bereikt op 21 maart 1974. Maar alweer, vlak voor de landing ging het contact verloren.

SUCCES VOOR DE

Amerikanen is er op 20 juli 1976 met de landing van de Viking 1. Op 3 september van dat jaar bereikt ook de Viking 2, geholpen door een parachute én remraketten, ongeschonden het oppervlak van Mars. In april 1980 ging het contact met de Viking 2 verloren en in november 1982 verdween ook het signaal van de Viking 1. De landingsmodules verzonden in de loop der jaren meer dan 1.400 foto’s van het Marsoppervlak.

NA HET

succes van de Vikingmissies volgt een jarenlange stilte. Twee Sovjettoestellen die op de Marsmaan Phobos hadden moeten landen gingen in 1988 verloren.

IN 1997

volgde

de succesvolle Amerikaanse missie met het ‘sinaasappelkistje’ Sojourner, dat bijna drie maanden aan het werk bleef.

MET DE MARS

Polar Lander gaat het mis. Op 3 december 1999 gaat de communicatie met de landingsmodule verloren nog voordat hij de Marsatmosfeer bereikt. NASA vermoedt dat de remraketten hun werk niet deden.

DE EUROPESE

ruimtevaartorganisatie ESA haalt in 2003 waarschijnlijk het Marsoppervlak met de Beagle 2, een apparaat dat niet was gemaakt om te rijden, wel om te graven. Op 19 november 2003 maakte het zich los van een Marssonde. Op Eerste Kerstdag wordt de planeet bereikt, maar van de Beagle 2 is sindsdien niets meer vernomen.

OP 4 JANUARI

en 25 januari 2004 beleven Spirit en Opportunity hun succesvolle landingen. Met een druiventrosvormige bescherming van luchtkussens komen ze stuiterend maar veilig tot stilstand aan weerszijden van de planeet. Er is nog altijd contact.

IN 2008

lukt het opnieuw om een landingsvaartuig met remraketten op de Marsbodem neer te zetten. Op 25 mei landde de Phoenix in het noordpoolgebied. Op 2 november valt het apparaat stil.

HET WACHTEN IS

nu op het Mars Science Laboratory, de veel grotere opvolger van beide succesvolle Marszwervertjes. Het ruimtevaartuig is voorzien van zonnepanelen, maar eenmaal op Mars zal hij in zijn energie voorzien met een thermo-elektrische generator die energie haalt uit het natuurlijke verval van het radioactieve plutonium. “Voor een Marskar die zich op noordelijke breedtegraden wil begeven zijn zonnepanelen minder gunstig”, verklaart NASA-woordvoerder Guy Webster.

Voor 2018 heeft Europa nog de missie Exomars op het programma staan, waarvoor intensief zal worden samengewerkt met de NASA.

UITEINDELIJK,

liefst voor 2020, moet er een Marslander gelanceerd worden die stenen van de planeet opschept en met een raket terugstuurt naar de aarde. Al voor die tijd, in 2011, hopen de Russen materiaal terug te brengen van Marsmaan Phobos. Rond 2050 moeten er mensen naar Mars, zei de vorige Amerikaanse president.

http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/chronology_mars.html

    • Michiel van Nieuwstadt